«Δυο παιδιά του ίδιου σκληρού γονιού δεν αγαπάνε απαραίτητα το ένα το άλλο. Πολύ συχνά βλέπουν στο πρόσωπο ο ένας του άλλου την εικόνα ακριβώς του σκληρού γονιού.» | Άμος Όζ

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο του Άμος Όζ » Κατά του φανατισμού «

– Με άλλα λόγια, προδότης, για ένα φανατικό, είναι αυτός που αλλάζει. Και αυτό είναι μια δύσκολη επιλογή, μια επιλογή μεταξύ του να γίνει κανείς φανατικός ή να γίνει προδότης. Κατά μία έννοια, το να μην είναι κανείς φανατικός σημαίνει οτι είναι, κατά κάποιο τρόπο προδότης σύμφωνα με το φανατικό.

– Πολύ συχνά ο φανατικός μπορεί να μετρήσει μόνο μέχρι το ένα, γιατί το δυο φαίνεται σ’ αυτόν πολύ μεγάλος αριθμός. Παράλληλα θα ανακαλύψετε ότι πολυ συχνά οι φανατικοί είναι αφάνταστα συναισθηματικοί: συχνά προτιμούν να αισθάνονται αντί να σκέφτονται και θρέφουν ιδιαίτερο θαυμασμό για το δικό τους θάνατο. Απεχθάνονται τουτο τον κόσμο και δε βλέπουν την ώρα να τον ανταλλάξουν με τον «παράδεισο». Ο δικός τους παράδεισος, ωστόσο, συνήθως νοείται ως αιώνια ευτυχία στο τέλος μιας κακής ταινίας.

– Πρόκειται για σημαντική ιστορία γιατί υπάρχει κάτι στη φυση του φανατικού, είναι πολύ συναισθηματικός και παράλληλα χωρίς καθόλου φαντασία. Και αυτό μερικές φορές δίνει ελπίδα, έστω και πολύ μικρή ελπίδα, ότι λίγη φαντασία στους ανθρώπους κάνει το φανατικό να αισθανθεί δυσάρεστα. Δεν πρόκειται για φάρμακο που δρα γρήγορα, δεν είναι γρήγορη θεραπεία αλλά μπορεί να βοηθήσει.

– Πράγματι, αφού σημείωσα ότι η συμμόρφωση και η ομοιογένεια αποτελούν ήπιες αλλά διαδεδομένες μορφές φανατισμου, πρέπει να προσθέσω ότι πολύ συχνά η προσωπολατρία, η εξιδανίκευση πολιτικών ή θρησκευτικών ηγετών, η λατρεία λαμπερών ατόμων μπορεί να είναι άλλη μια διαδεδομένη μορφή φανατισμού.

– Ίσως η χειρότερη πλευρά της παγκοσμιοποίησης να συνίσταται στο γεγονός ότι το ανθρώπινο είδος «παιδοποιείται»: γίνεται ένα «παγκόσμειο νηπιαγωγείο», γεμάτο παιχνίδια και γκάτζετ, γλυκά και γλειφιτζούρια.

– Η διαρκής ευτυχία δεν είναι ευτυχία, ακριβώς όπως ένας διαρκής οργασμός δεν είναι οργασμός.

Ο φανατικός είναι κατά βάση ανιδιοτελές άτομο. Ο φανατικός είναι μεγάλος αλτρουιστής. Συχνά ο φανατικός δείχνει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για εσάς παρά για τον ίδιο του τον εαυτό. Θέλει να σώσει την ψυχή σας, θέλει να σας λυτρώσει, θέλει να σας απελευθερώσει από τα αμαρτήματά σας, από τα λάθη, από το κάπνισμα, από τυν πίστη σας ή από την απιστία σας, θέλει να βελτιώσει τις διατροφικές σας συνήθειες ή να σας γιατρέψει από το ποτό ή από τις εκλογικές σας συνήθειες. Ο φανατικός ενδιαφέρεται πάρα πολυ για εσάς, είτε θέλει να σας σφιξει το λαιμό γιατί σας αγαπά πραγματικά, είτε θέλει να σας κόψει το λαιμό αν αναποσειχθεί ότι είστε χαμένη περίπτωση.

Ουσιαστικά ο Μπιν Λάντεν σας αγαπάει: σύμφωνα με το δικό του τρόπο σκέψης, η 11η Σεπτεμβριου ήταν αποτέλεσμα αγάπης. Το έκανε για το δικό σας καλό, θέλει να σας αλλάξει, θέλει να σας λυτρώσει.

– «Εκεί όπου έχουμε δίκιο δεν μπορεί να φυτρώσει κανένα λουλούδι»

Η αίσθηση του χιούμορ είναι μεγάλη θεραπεία. Δεν έχω δει ποτέ στη ζωή μου ένα φανατικό με αίσθηση του χιούμορ, ούτε έχω δει ποτέ ένα άτομο με αίσθηση του χιούμορ να γίνεται φανατικό, εκτός και αν έχει χάσει αυτή την αίσθηση του χιούμορ. Οι φανατικοί είναι συχνά σαρκαστικοί. Ορισμένοι από αυτούς διαθέτουν ένα αιχμηρό είδος σαρκασμού αλλά όχι χιούμορ. Το χιούμορ περιλαμβάνει την ικανότητα αυτοσαρκασμού.

– Πολλά χρόνια πριν, όταν ήμουν ακόμη παιδί, η πολύ σοφή γιαγιά μου μου εξήγησε με πολύ απλά λόγια τη διαφορά μεταξύ χριστιανού και εβραίου – όχι μεταξύ εβραίου και μουσουλμάνου αλλά μεταξύ εβραίου και χριστιανού: «Βλέπεις», είπε, «οι χριστιανοί πιστεύουν ότι ο Μεσσίας ήταν εδώ κάποτε και ότι οπωσδήποτε θα επιστρέψει ξανά. Οι εβραίοι ισχυρίζονται ότι ο Μεσσίας δεν έχει έλθει ακόμη. Για το θέμα αυτό», είπε η γιαγιά μου, «δημιουργήθηκε τόσος θυμός, έγιναν τόσες διώξεις, χύθηκε τόσο αιμα, υπήρξε τόσο μίσος…Γιατί;» Είπε: «Γιατί κανείς δεν περιμένει να δει; Αν Μεσσίας έλθει λέγοντας: «Γεια, χαίρομαι που σας ξαναβλέπω» , οι εβραίοι θα πρέπει να υποχωρήσουν. Αν, από την άλλη, έλθει ο Μεσσίας λέγοντας: «Τι κάνετε, χαίρομαι που σας γνωρίζω», όλος ο χριστιανικός κόσμος θα πρέπει να ζητήσει συγγνώμη από τους εβραίους. Στο μεταξύ», είπε η σοφή γιαγιά μου, «απλώς ας ζήσουμε και ας αφήσουμε τους άλλους να ζήσουν».

– Ξεκίνησα λέγοντας ότι ο φανατισμός πολύ συχνά αρχίζει από το σπίτι. Θέλω λοιπόν να ολοκληρώσω λέγοντας ότι το αντίδοτο μπορεί επίσης να ανακαλυφθεί στο σπίτι, βρίσκεται κυριολεκτικά στην άκρη των δακτύλων μας. «Κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί», λέει ο Τζον Ντον, αλλά ταπεινά τολμώ να προσθέσω το εξής: κανένας άνδρας και καμία γυναίκα δεν είναι νησί, αλλά όλοι μας είμαστε μια χερσόνησος, που η μισή είναι ενωμένη με την ξηρά και η άλλη μισή βρέχεται από τον ωκεανό. Κατά το ήμισυ είμαστε ενωμένοι με την οικογένεια και τους φίλους, και την κουλτούρα και την παράδοση, και την πατρίδα και το έθνος, και το σεξ και τη γλώσσα, και με πολλούς άλλους δεσμούς. Και το άλλο μισό θέλει να μείνει να βρέχεται μόνο από τον ωκεανό. Πιστεύω ότι πρέπει να έχουμε το δικαίωμα να παραμείνουμε χερσόνησοι. Κάθε κοινωνικό και πολιτικό σύστημα που μας μετατρέπει σε δαρβινικό νησί την υπόλοιπη ανθρωπότητα σε εχθρό ή ανταγωνιστή είναι τερατώδες. Αλλά παράλληλα κάθε κοινωνικό, πολιτικό και ιδεολογικό συστημα που θέλει να μας μετατρέψει, ούτε λίγο ούτε πολύ σε απειροελάχιστο τμήμα της ξηράς είναι επίσης τερατώδες. Οι συνθήκες υπαρξης της χερσονήσου είναι χαρακτηριστικές του ανθρώπινου είδους. Αντανακλούν αυτό που είμαστε και αυτό που μας αξίζει να παραμείνουμε. Έτσι κατά μια έννοια σε κάθε σπίτι, σε κάθε οικογένεια, σε κάθε ανθρώπινο δεσμό έχουμε στην πραγματικότητα να κάνουμε με μια σχέση μεταξύ μερικών χερσονήσων, και καλά θα κάνουμε να μην το ξεχνάμε αυτό όταν προσπαθούμε να διαμορφώσουμε ο ένας τον άλλον και να αλλάξουμε ο ένας τον άλλον, και να κάνουμε το διπλανό μας να μας ακολουθήσει, ενώ στην πραγματικότητα εκείνο που χρειάζεται είναι να βρεθεί για λίγο αντιμέτωπος με τον ωκεανό.

Η αίσθηση του χιούμορ, η ικανότητα να φανταστεί ο ένας τον άλλον, η ικανότητα να αναγνωρίσουμε ότι καθένας μας είναι χερσόνησος μπορούν να αποτελέσουν τουλάχιστον μερική άμυνα κατά του γονιδίου του φανατισμού, το οποίο έχουμε όλοι μέσα μας.

– Όταν δημιούργησα τη φράση «Κάντε ειρήνη και όχι έρωτα», δεν ήθελα βέβαια να ταχθώ κατά της ερωτικής πράξης. Αλλά προσπάθησα, όσο μπορούσα, να εξαλείψω αυτό το δεδομένο συνονθύλευμα περί ειρήνης, αγάπης, αδελφοσύνης, παραχώρησης κ.ο.κ, που κάνει τον κόσμο να πιστεύει ότι αν οι άνθρωποι πετάξουν τα όπλα τους, ο πλανήτης θα μετατραπεί μεμιάς σε ένα καταπληκτικό, αξιολάτρευτο μέρος. Προσωπικά συμβαίνει να πιστεύω οτι η αγάπη είναι σπάνιο είδος. Πιστεύω οτι ένας ανθρωπος, τουλάχιστον σύμφωνα με τη δική μου εμπειρία, μπορεί να αγαπά δέκα ανθρώπους. Αν είναι πολύ γενναιόδωρος, μπορεί να αγαπά είκοσι ανθρώπους. Ένας τυχερόςάνθρωπος, ένας πολύ τυχερός άνθρωπος, μπορεί ακόμη να αγαπιέται από δέκα ανθρώπους. Αν πλέον είναι υπερβολικά τυχερός, μπορεί να τον αγαπάνε είκοσι άνθρωποι. Αν κάποιος ή κάποια μου πει ότι αγαπά τη Λατινική Αμερική ή τον Τρίτο Κόσμο ή την ανθρωπότητα, μου είναι πάρα πολύ δύσκολο να τον ή την πάρω στα σοβαρά. Όπως έλεγε και ένα λαϊκό τραγούδι πριν από πολλά χρόνια: «Δεν υπάρχει αρκετή αγάπη για όλο τον κόσμο». Δεν πιστεύω ότι η αγάπη είναι η αρετή βάσει της οποίας μπορούμε να λύσουμε τα διεθνή προβλήματα. Χρειαζόμαστε μια έννοια δικαιοσύνης, αλλά επίσης χρειαζόμαστε και κοινή λογική, χρειαζόμαστε φαντασία, μια βαθιά ικανότητα να φανταστούμε τον άλλον, μερικές φορές μάλιστα πρέπει να μπούμε οι ίδιοι στη θέση του άλλου. Χρειαζόμαστε μια λογική ικανότητα για συμβιβασμό, και μερικές φορές πρέπει να κάνουμε θυσίες και υποχωρήσεις, αλλά δε χρειάζεται να αυτοκτονήσουμε για την ειρήνη. «Θα αυτοκτονήσω για να είσαι ευχαριστημένος», ή «Θέλω να αυτοκτονήσεις γιατί αυτό θα με κάνει ευτυχισμένο». Και οι δυο αυτές συμπεριφορές δε διαφέρουν και πολύ. Μοιάζουν μάλιστα περισσότερο από ό,τι φαντάζεστε.
Κατά τη γνώμη μου, το αντίθετο του πολέμου δεν είναι η αγάπη. Το αντίθετο του πολέμου δεν είναι η συμπόνια. Το αντίθετο του πολέμου δεν είναι η γενναιοδωρία ή η αδελφοσύνη ή η συγχώρεση. Όχι, το αντίθετο του πολέμου είναι η ειρήνη. Τα έθνη θέλουν να ζουν ειρηνικά. Αν στη διάρκεια της ζωής μου δω το κράτος του Ισραήλ και το κράτος της Παλαιστίνης να συνυπάρχουν δίπλα δίπλα ως αξιοπρεπείς γείτονες χωρίς καταπίεση, χωρίς εκμετάλλευση, χωρίς αιματοχυσίες, χωρίς τρομοκρατία, χωρίς βία, θα είμαι ικανοποιημένος, έστω και αν δεν κυριαρχεί η αγάπη. Και, όπως μας θυμίζει ο ποιητής Ρόμπερτ Φρόστ: «Οι καλοί φράκτες κάνουν τους καλούς γείτονες».

– Δυο παιδιά του ίδιου σκληρού γονιού δεν αγαπάνε απαραίτητα το ένα το άλλο. Πολύ συχνά βλέπουν στο πρόσωπο ο ένας του άλλου την εικόνα ακριβώς του σκληρού γονιού.

– Και, βέβαια, στην Ιερουσαλήμ του θρησκευτικού παροξυσμού, οι διαθρησκευτικές εντάσεις ήσαν τέτοιες που κανείς είτε τρελαινόταν είτε ανέπτυσσε μια καλή αίσθηση του χιούμορ. Ήσουν αναγκασμένος να αναπτύξεις μια αίσθηση σχετικισμού. Να συνειδητοποιήσεις δηλαδή ότι όλοι έχουν ότι όλοι έχουν ιστορία αλλά κανενός η ιστορία δεν είναι πιο έγκυρη ή πιο πειστική απο εκείνη του διπλανού.

– Αν μου υποσχεθείτε ότι δε θα πάρετε τοις μετρητοίς τα λεγόμενά μου, θα σας πω ότι το Ισραήλ δεν είναι ούτε χώρα ούτε έθνος. Είναι φλογισμένη, φωνακλάδικη χούφτα επιχειρημάτων, ένα διαρκές υπαίθριο σεμινάριο. Οι πάντες επιχειρηματολογούν, οι πάντες γνωρίζουν τα πάντα καλύτερα. Υπάρχει μια φλέβα αναρχίας όχι μόνο στο Ισραήλ αλλά πιστεύω, και σε όλη την εβραϊκή πολιτιστική κληρονομιά.

Οι Εβραίοι είχαν πάντα τη συνήθεια να διαφονούν μεταξύ τους. Δεν είναι τυχαιο ότι δε θα συναντήσετε ποτέ δυο από εμάς να συμφωνούν ποτέ σε κάτι – στην πραγματικότητα είναι δύσκολο να βρείτε έναν Εβραίο που να συμφωνεί με τον ίδιο του τον εαυτό, γιατί όλοι έχουν διχασμένο μυαλό και ψυχή για όλα τα πράγματα, όλοι είναι ντοστογιεφσκικοί τολστοϊκοί ή το αντίθετο. Αυτή η κατάσταση χρονολογείται απο τότε που διακεκριμένοι Εβραίοι συνήθιζαν να προκαλούν, πολύ ανοικτά, τον Ίδιο τον Θεό.

– Και ωστόσο εγώ είμαι εκείνος που σηκώνεται κάθε πρωί, κάνει ένα μικρό περίπατο στην έρημο, φτιάχνει τον καφέ του, κάθεται στο γραφείο του και αρχίζει να αναρωτιέται: «Πώς θα αισθανόμουν αν ήμουν γυναίκα; Πως θα ήταν να ήμουν στο πετσί της;» – κάτι το οποίο πρέπει να κάνει κάποιος αν θέλει να γράψει ακόμη και τον πιο απλό διάλογο: πρέπει να υποστεί διχασμό όχι μόνο του χαρακτήρα του αλλά και των συναισθημάτων του, προκειμένου να αποδώσει τους διάφορους ήρωες. Νομίζω ότι παραφράζω τον Ντ. Χ. Λόρενς, ο οποίος κάποτε είπε ότι για να γράψεί κανείς ένα μυθιστόρημα, πρέπει να μπορεί να βιώσει τουλάχιστον μισή δωδεκάδα συγκρουόμενων και αντιφατικών συναισθημάτων και απόψεων με την ίδια πειστικότητα και οξύτητα και πάθος.

– Γνωρίζω ότι η λέξη «συμβιβασμός» είναι κακόφημη στους ίδεαλιστικούς κύκλους στην Ευρώπη, κυρίως μεταξύ των νέων. Ο συμβιβασμος θεωρείται συνώνυμο της έλλειψης ακεραιότητας, ηθικού σθένους, συνέπειας, εντιμότητας. Ο συμβιβασμός, αναδύει άσχημη μυρωδιά, είναι ανέντιμος.
Όχι σύμφωνα με το δικό μου λεξικό. Στο δικό μου κόσμο, η λέξη «συμβιβασμός» είναι συνώνυμη της λέξης «ζωή». Το αντίθετο του συμβιβασμού δεν είναι ακεραιότητα και το αντίθετο του συμβιβασμου δεν είναι ο ιδεαλισμός, και το αντίθετο του συμβιβασμού δεν είναι η αποφασιστικότητα ή η αφοσίωση. Το αντίθετο του συμβιβασμού είναι ο φανατισμός και ο θάνατος.

– Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Ουνέσκο, οι Ιραηλινοί διαβάζουν περισσότερο από όλους τους λαούς υπό τον ήλιο, εκτός από τους Ισλανδούς, οι οποίοι ούτως ή άλλως δε ζουν υπό τον ήλιο. Αλλά, σε αντίθεση με τους λαους της Ευρώπης, σε αντίθεση με το λαό της Γερμανίας, σε αντίθεση με το λαό της Ισλανδίας, οι Ισραηλινοί δε διαβάζουν μυθιστορήματα για διασκέδαση. Δε διαβάζουν λογοτεχνία για να χαλαρώσουν ή να διευρύνουν τους ορίζοντές τους. ‘Οχι διαβάζουν για να θυμώσουν! Διαβάζουν για να μπορέσουν να διαφωνήσουν! Διαβάζουν για να διαφωνήσουν με το συγγραφέα ή με τους ήρωες ή και με τους δύο.

by SearchingTheMeaningOfLife


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Gradina Magica

Fii schimbarea pe care vrei sa o vezi in lume!

V Ramasamy

A Globetrotter

HS-Johnathan F. Pugh

Enjoy as I share with you.

My Blog

Just another WordPress.com site

Et si Facebook disparaissait?

DES TEXTES SUR TOUT ET... SURTOUT DES TEXTES!

Radio Libre Albemut

Emitiendo desde el otro lado

Achim Bornemann

Soundscapes & Images

Αρέσει σε %d bloggers: