Εγώ είμαι εκείνος που εμποτίζει τα πάντα με νόημα, μέσα από τις ελεύθερες επιλογές μου και τα συναισθήματά μου. | Yuval Noah Harari

photo by ChrisTsik

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο «21 μαθήματα για τον 21ο αιώνα» του Yuval Noah Harari

[μέρος 3ο]

– Δεν έχει σημασία ποιος συγκεκριμένα είναι ο δρόμος σου, αρκεί να τον ακολουθήσεις. Μια πλύστρα που ακολουθεί πιστά το δρόμο της πλύστρας είναι πολύ ανώτερη από έναν πρίγκιπα που παρεκκλίνει από το δρόμο τo πρίγκιπα.

Μόνο με φόντο ολόκληρο το σύμπαν μπορώ να ξέρω ποιος είμαι. Άλλες ιστορίες, όπως οι περισσότεροι εθνικιστικοί και φυλετικοί μύθοι, είναι συγκριτικά αστείες.

– Τι είναι μερικοί νεκροί μπροστά στην αιωνιότητα; Πρόκειται, βέβαια, για ανοησίες. Η αιωνιότητα είναι τουλάχιστον 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια- αυτή είναι η τωρινή ηλικία του σύμπαντος. Ο πλανήτης Γη σχηματίστηκε πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια και οι άνθρωποι υπάρχουν εδώ τουλάχιστον 2 εκατομμύρια χρόνια. Η πόλη της Ιερουσαλήμ, από την άλλη, ιδρύθηκε πριν από μόλις 5.000 χρόνια και ο εβραϊκός λαός έχει ηλικία 3.000 ετών το πολύ. Δεν το λες κι αιωνιότητα αυτό.

– «…Αν είμαι νεκρός πώς θα τo ξέρω ότι τα παιδιά όντως απαγγέλλουν ποιήματα προς τιμή μου;» Προσπάθησα λοιπόν να φανταστώ τον εαυτό μου νεκρό. Και με φαντάστηκα να κείτομαι κάτω από μια λευκή ταφόπλακα, σε ένα φροντισμένο στρατιωτικό νεκροταφείο, ακούγοντας τα ποιήματα που έρχονταν από την επιφάνεια του εδάφους. Τότε όμως σκέφτηκα: «Αν είμαι νεκρός, δεν γίνεται να ακούω ποιήματα γιατί δεν έχω αυτιά, δεν έχω αυτιά, δεν έχω εγκέφαλο, δεν μπορώ να ακούσω ή να αισθανθώ τίποτα. Τι νόημα έχει λοιπόν;»

– Όλες οι ιστορίες είναι ατελείς. Ωστόσο, προκειμένου να κατασκευάσω μια βιώσιμη ταυτότητα και να δώσω νόημα στη ζωή μου, δεν χρειάζομαι μια πλήρη ιστορία, χωρίς τυφλά σημεία και εσωτερικές αντιφάσεις. Μια ιστορία χρειάζεται να ικανοποιεί μόνο δύο προϋποθέσεις για να δώσει νόημα στη ζωή μου: πρώτον, πρέπει να έχει κάποιο ρόλο και για μένα. Ένα άτομο από κάποια φυλή της Νέας Γουινέας είναι απίθανο να πιστέψει στον σιωνισμό ή τον σερβικό εθνικισμό, γιατί οι ιστορίες αυτές δεν ενδιαφέρονται καθόλου για τη Νέα Γουινέα και τους κατοίκους της. ‘Οπως στα αστέρια του κινηματογράφου, τα σενάρια που αρέσουν στους ανθρώπους είναι μόνο εκείνα που τους προσφέρουν έναν σημαντικό ρόλo. Δεύτερον, παρ’ όλο που μια καλή ιστορία δεν χρειάζεται να εκτείνεται στην αιωνιότητα, πρέπει να φτάνει πέρα από τον δικό μου ορίζοντα. Η ιστορία μου παρέχει ταυτότητα και δίνει νόημα στη ζωή μου ενσωματώνοντάς με σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό μου.

Οι περισσότερες επιτυχημένες ιστορίες παραμένουν ανοιχτές. Δεν χρειάζεται ποτέ να εξηγήσουν ποια είναι η απώτερη προέλευση του νοήματος γιατί καταφέρνουν να αιχμαλωτίζουν την προσοχή του κόσμου και να την κρατάνε μέσα σε μια ασφαλή ζώνη.

Στην πραγματικότητα, το αγαπημένο σου πρόσωπο είναι απλώς ένας άνθρωπος, ίδιος στην ουσία με τα πλήθη που αγνοείς καθημερινά στο τρένο και στο σούπερ μάρκετ. Αλλά για σένα μοιάζει άπειρος και σε κάνει ευτυχισμένο να χάνεις τον εαυτό σου σε αυτό το άπειρο. Μυστικιστές ποιητές από όλες τις παραδόσεις έχουν συχνά συγκρίνει τον έρωτα με την κοσμική ένωση, γράφοντας, για τον Θεό σαν εραστή. Οι ρομαντικοί ποιητές τους έχουν ανταποδώσει την φιλοφρόνηση γράφοντας για τους εραστές τους σαν να ήταν θεοί. Αν είσαι πραγματικά ερωτευμένος με κάποιον, δεν ανησυχείς ποτέ για το νόημα της ζωής.

Αν δεν μπορούμε να αφήσουμε κάτι απτό πίσω -όπως ένα γονίδιο ή ένα ποίημα-, ίσως είναι αρκετό να κάνουμε τον κόσμο λίγο καλύτερο. Μπορείς να βοηθήσεις κάποιον, εκείνος με τη σειρά του να βοηθήσει κάποιον άλλο κι έτσι έχεις συμβάλει στη συνολική βελτίωση του κόσμου και αποτελείς έναν μικρό κρίκο στη μεγάλη αλυσίδα της καλοσύνης. Μπορεί να ήσουν ο μέντορας ενός δύσκολου αλλά πανέξυπνου παιδιού, το οποίο στη συνέχεια γίνεται γιατρός και σώζει εκατοντάδες ζωές. Μπορεί να βοήθησες μια γριούλα να περάσει το δρόμο και να φώτισες μια ώρα της ζωής της. Αν και έχει τα πλεονεκτήματά της, η μεγάλη αλυσίδα της καλοσύνης είναι λίγο σαν την αλυσίδα με τις χελώνες- δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο από πού αντλεί το νόημά της. Ρώτησαν έναν σοφό γέροντα τί είχε μάθει για το νόημα της ζωής. «Έχω μάθει», απάντησε, «ότι βρίσκομαι στη γη για να βοηθάω τους άλλους ανθρώπους. Αυτό που δεν έχω καταλάβει ακόμα είναι γιατί βρίσκονται οι άλλοι εδώ».

– Πρόκειται, φυσικά, για λογικό σφάλμα. Αν υποφέρεις εξαιτίας της πίστης σου στον Θεό ή στο έθνος, αυτό δεν αποδεικνύει ότι αυτά που πιστεύεις είναι αληθινά. Μήπως πληρώνεις απλώς το τίμημα της ευπιστίας σου; Ωστόσο στους ανθρώπους δεν αρέσει να παραδέχονταν ότι είναι ανόητοι. Συνεπώς, όσο περισσότερες θυσίες κάνουν για μια ορισμένη πεποίθηση, τόσο ισχυρότερη γίνεται η πίστη τους.

Το να υποφέρεις για μια ιστορία είναι συνήθως αρκετό για να πειστείς ότι η ιστορία είναι αληθινή. Αν νηστεύεις επειδή το απαιτεί ο Θεός, η χειροπιαστή αίσθηση της πείνας κάνει τον Θεό να είναι περισσότερο παρών απ’ ό,τι ένα άγαλμα ή μια εικόνα.

– Οι πιο ήπιες μορφές εθνικισμού μου λένε ότι μπορώ να έχω υποχρεώσεις απέναντι στην οικογένειά μου, στη Φλωρεντία, στην Ευρώπη και σε ολόκληρη την ανθρωπότητα, παράλληλα με τις ειδικές μου υποχρεώσεις απέναντι στην Ιταλία. Αντίθετα, οι ιταλοί φασίστες απαιτούν απόλυτη αφοσίωση αποκλειστικά στην Ιταλία.

Η λέξη «φασισμός» προέρχεται από το λατινικό fasces, που σημαίνει «δέσμη από ράβδους». Μοιάζει πολύ πεζό για να είναι το σύμβολο μιας από τις πιο άγριες και φονικές ιδεολογίες στην παγκόσμια ιστορία. Αλλά έχει ένα βαθύτερο και απειλητικό νόημα. Μία ράβδος μόνη της είναι πολύ αδύναμη και είναι εύκολο να τη σπάσεις. Ωστόσο, αν βάλεις πολλές ράβδους μαζί, σχηματίζοντας σχεδόν αδύνατον να τις σπάσεις.

– Με λίγα λόγια, ενώ ο εθνικισμός με διδάσκει ότι το έθνος μου είναι μοναδικό και ότι έχω ειδικές υποχρεώσεις απέναντι του, ο φασισμός λέει ότι το έθνος μου είναι ανώτερο και ότι οι υποχρεώσεις μου είναι αποκλειστικά απέναντι στο έθνος μου. Δεν πρέπει ποτέ να προτιμάω τα συμφέροντα οποιασδήποτε άλλης ομάδας ή ατόμου από τα συμφέροντα του έθνους μου, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Ακόμα κι αν το έθνος μου πρόκειται να έχει ένα ασήμαντο κέρδος προκαλώντας μεγάλη δυστυχία σε εκατομμύρια ξένους σε κάποια μακρινή χώρα, χωρίς δισταγμό να υποστηρίξω το έθνος μου· Διαφορετικά, είμαι ένας προδότης.

– Ποιος είναι, λοιπόν, ο σκοπός της ζωής μου; Να δημιουργώ νόημα μέσα από τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τις, επιθυμίες και τις επινοήσεις μου. Οτιδήποτε περιορίζει την ελευθερία των ανθρώπων να αισθάνονται, να σκέφτονται, να επιθυμούν και να επινοούν περιορίζει το νόημα του σύμπαντος. Επομένως, το υπέρτατο ιδανικό είναι η ελευθερία από τέτοιους περιορισμούς.

Αν λέγοντας «ελεύθερη βούληση» εννοείς την ελευθερία να κάνεις αυτό που επιθυμείς, τότε, ναι, οι άνθρωποι έχουν ελεύθερη βούληση. Αν όμως ως «ελεύθερη βούληση» εννοείς την ελευθερία να επιλέγεις τι επιθυμείς, τότε, όχι, οι άνθρωποι δεν έχουν ελεύθερη βούληση.

– Τίποτα δεν είναι όμορφο, ιερό ή σέξι – τα ανθρώπινα αισθήματα το κάνουν να είναι. Μόνο τα ανθρώπινα συναισθήματα κάνουν ένα κόκκινο μήλο δελεαστικό και ένα σωρό κόπρανα αηδιαστικό. Αν αφαιρέσουμε τα ανθρώπινα συναισθήματα τo μόνο που μένει είναι ένα σύνολο μορίων.

Εγώ είμαι εκείνος που εμποτίζει τα πάντα με νόημα, μέσα από τις ελεύθερες επιλογές μου και τα συναισθήματά μου.

– Επομένως αν θέλετε πραγματικά να κατανοήσετε τον εαυτό σας, δεν πρέπει να ταυτίζεστε με τον λογαριασμό σας στο Facebook και με την εσωτερική ιστορία του εαυτού. Πρέπει, αντίθετα, να παρατηρήσετε την πραγματική ροη του σώματος και του νου. Θα δείτε σκέψεις, συναισθήματα και επιθυμίες να εμφανίζονται και να εξαφανίζονται χωρίς ιδιαίτερο λόγο και χωρίς κάποια δική σας εντολή, σαν ανέμους που φυσάνε πότε από τη μία και πότε από την άλλη κατεύθυνση και μπερδεύουν τα μαλλιά σας. Κι όπως ακριβώς δεν είστε οι άνεμοι, έτσι δεν είστε κι αυτό το χάος από σκέψεις, συναισθήματα και επιθυμίες που βιώνετε, και σίγουρα δεν είστε η αποστειρωμένη ιστορία που αφηγείστε εκ των υστέρων για αυτά. Τα βιώνετε μεν, αλλά δεν τα ελέγχετε, δεν σας ανήκουν και δεν είστε αυτά. Οι άνθρωποι ρωτάνε «ποιος είμαι;» και περιμένουν να ακούσουν μια ιστορία. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να γνωρίζετε για τον εαυτό σας είναι ότι δεν είστε μια ιστορία.

– Αν θέλετε λοιπόν να μάθετε την αλήθεια για το σύμπαν, για το νόημα της ζωής και την ταυτότητά σας, ο καλύτερος τρόπος να ξεκινήσετε είναι παρατηρώντας την οδύνη και προσπαθώντας να καταλάβετε τι είναι.
Η απάντηση δεν είναι μια ιστορία.

– Όταν οι άνθρωποι θέτουν τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής, συνήθως δεν ενδιαφέρονται καθόλου να ξέρουν πότε μπαίνει η αναπνοή από τα ρουθούνια τους και πότε βγαίνει. Αυτό που θέλουν να ξέρουν είναι πράγματα όπως τι συμβαίνει όταν πεθαίνεις. Ωστόσο, το πραγματικό αίνιγμα της ζωής δεν είναι τι συμβαίνει όταν πεθαίνεις, αλλά τι συμβαίνει πριν πεθάνεις. Αν θέλεις να καταλάβεις το θάνατο, πρέπει να καταλάβεις τη ζωή.

Το πιο σημαντικό πράγμα που συνειδητοποίησα ήταν πως η βαθύτερη πηγή της οδύνης μου βρισκόταν στα μοτίβα του ίδιου μου του νου. Όταν θέλω κάτι και αυτό δεν συμβαίνει, ο νους μου αντιδρά δημιουργώντας οδύνη. Η οδύνη δεν είναι μια αντικειμενική κατάσταση στον εξωτερικό κόσμο. Είναι μια νοητική κατάσταση που παράγεται από το νου μου. Αυτή η γνώση είναι το πρώτο βήμα για να μπορέσεις να σταματήσεις να παράγεις περισσότερη οδύνη.

Ο εγκέφαλος είναι ένα υλικό δίκτυο νευρώνων, συνάψεων και βιοχημικών. Ο νους είναι η ροή υποκειμενικών εμπειριών, όπως ο πόνος, η απόλαυση, ο θυμός και η αγάπη. Οι βιολόγοι υποθέτουν ότι ο εγκέφαλος δημιουργεί με κάποιο τρόπο τo νου και ότι οι βιοχημικές αντιδράσεις σε δισεκατομμύρια νευρώνες παράγουν με κάποιο τρόπο εμπειρίες όπως ο πόνος και η αγάπη. Ωστόσο, δεν έχουμε μέχρι τώρα την παραμικρή εξήγηση για τον τρόπο με τον οποίο προκύπτει ο νους από τον εγκέφαλο. Πώς γίνεται όταν δισεκατομμύρια νευρώνες εκπέμπουν ηλεκτρικά σήματα σε ένα συγκεκριμένο μοτίβο να αισθάνομαι πόνο κι όταν εκπέμπουν σήματα σε άλλο μοτίβο να αισθάνομαι αγάπη; Δεν έχουμε ιδέα. Γι’ αυτό, ακόμα κι αν ο νους προκύπτει όντως από τον εγκέφαλο, η μελέτη του νου είναι, τουλάχιστον για την ώρα, ένα διαφορετικό εγχείρημα από τη μελέτη του εγκεφάλου.

Με τη σταδιακή βελτίωση της τεχνολογίας, συνέβησαν δύο πράγματα. Πρώτον, καθώς τα μαχαίρια από πυρόλιθο εξελίχθηκαν σε πυρηνικούς πυραύλους, η αποσταθεροποίηση της κοινωνικής ευταξίας έγινε πιo επικίνδυνη. Δεύτερον, καθώς οι βραχογραφίες εξελίχθηκαν σταδιακά σε τηλεοπτικές εκπομπές, έγινε πιο εύκολη η εξαπάτηση των ανθρώπων. Στο κοντινό μέλλον, οι αλγόριθμοι μπορεί να ολοκληρώσουν αυτή τη διαδικασία, κάνοντας σχεδόν αδύνατο για τους ανθρώπους το να παρατηρήσουν την πραγματικότητα του εαυτού τους. Οι αλγόριθμοι θα είναι εκείνοι που θα αποφασίζουν για λογαριασμό μας ποιοι είμαστε και τι πρέπει να γνωρίζουμε για τον εαυτό μας. Για μερικά ακόμα χρόνια ή δεκαετίες θα έχουμε ακόμα την επιλογή. Αν προσπαθήσουμε, μπορούμε ακόμα να ερευνήσουμε ποιοι είμαστε πραγματικά. Αν όμως θέλουμε μα εκμεταλλευτούμε την ευκαιρία, καλά θα κάνουμε να ξεκινήσουμε τώρα αμέσως.

by SearchingΤheMeaningOfLife

[για να μεταβείτε στο 1ο μέρος]

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

IMPRESSIONEN

Objektiv betrachtet

926のblog

ハムスター🐹の癒やし・成長記録

TOMARI 〜健やかな日々〜

スローライフ 健やかな日々を送るために…

Par Amour du Divin

Restons debout et allons de bon coeur vers le message de Jésus. Dieu est le seul capable de mener les humains vers leur vraie destination.

humble Theology

The humble theology of Dr. John Leonard for everyday walking with God

sometimestbl.wordpress.com/

John 3:16, ~ Come unto Me, all ye that labour and are heavy laden, and I will give you rest. – Matthew 11:28♡︎

Flip Side - Word Up!

I will endeavor to present my take on any given subject by showing first a heads up, then the other side of the story! Sharing my two cents!

IJM Photography

Portraits of people and places

Αρέσει σε %d bloggers: