Μετωπιαίοι λοβοί-ένα σημαντικό κέντρο ελέγχου

 

Μετωπιαίοι λοβοί

Οι μετωπιαίοι λοβοί, το πορτοκαλί μέρος που απεικονίζεται στην ακριβώς από πάνω εικόνα, συνιστούν μέρος του “ανώτερου” εγκέφαλου. Με απλά λόγια, αυτό σημαίνει ότι εξελικτικά οι μετωπιαίοι λοβοί έγιναν περισσότερο περίπλοκοι και αναπτύχθηκαν πιο αργά, συγκριτικά με άλλα αρχέγονα τμήματα του εγκεφάλου (λ.γ. αμυγδάλη). Ταυτόχρονα, με τον όρο “ανώτερος” εγκέφαλος μπορούμε να ισχυριστούμε εξίσου ότι οι μετωπιαίοι λοβοί είναι υπεύθυνοι για την ρύθμιση ανώτερων γνωστικών και συναισθηματικών λειτουργιών του ανθρώπου. Από νευροψυχολογικής άποψης, το τμήμα αυτό του εγκεφάλου είναι εξαιρετικά περίπλοκο και χωρίζεται σε μικρότερα τμημάρια, καθένα εκ των οποίων ελέγχει συγκεκριμένες λειτουργίες. Στο παρόν άρθρο, παρόλα αυτά, θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε τις σημαντικότερες πληροφορίες περιληπτικά και με όσον το δυνατόν πιο απλή γλώσσα.

Τι ακριβώς, λοιπόν, ελέγχουν οι μετωπιαίοι λοβοί; Η απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα θα μπορούσε να είναι: σχεδόν τα πάντα. Ακολουθεί ένας κατάλογος με τις βασικότερες λειτουργίες, τις οποίες ελέγχουν οι μετωπιαίοι λοβοί:

  • ικανότητα αφαιρετικής σκέψης
  • λογική
  • ευφυΐα
  • δημιουργικότητα
  • προσοχή
  • μνήμη
  • γλώσσα και λόγος
  • προετοιμασία της κίνησης
  • κίνηση
  • ρύθμιση και σχεδιασμός της συμπεριφοράς
  • εκτελεστικές λειτουργίες (π.χ. πότε πρέπει να ξεκινήσει μια συμπεριφορά, ποια είναι η ακολουθία των πράξεων και πότε πρέπει να τελειώσει)
  • ρύθμιση του συναισθήματος
  • έλεγχος της κοινωνικής συμπεριφοράς

Γίνεται συνεπώς εμφανές ότι βλάβη στους μετωπιαίους λοβούς (π.χ. μέσω κρανοεγκεφαλιακής κάκωσης) μπορεί να επηρεάσει οποιαδήποτε από τις παραπάνω λειτουργίες, συχνά μάλιστα περισσότερες από μία. Ωστόσο, το σημείο του μετωπιαίου λοβού που έχει υποστεί τραύμα, η έκταση της βλάβης και η σοβαρότητά της θα είναι αυτά τα οποία τελικά θα καθορίσουν τα προβλήματα που θα προκύψουν. Προκειμένου, τώρα, να εντοπιστεί ακριβώς μια βλάβη απαιτούνται εξελιγμένοι μέθοδοι νευροαπεικόνισης, όπως είναι λόγου χάρη η μαγνητική τομογραφια (MRI) ή η λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI), οι οποίες συνήθως συμπληρώνονται από την χορήγηση σταθμισμένων νευροψυχολογικών εκτιμήσεων με την μορφή τεστ. Ωστόσο, ας αφήσουμε αυτά στην άκρη κι ας διαβάσουμε τώρα μια εντυπωσιακή ιστορία.

Ο Phineas Gage το 1848 υπέστη έναν σοβαρό τραυματισμό, όπως βλέπουμε και στη εικόνα. Μία σιδερένια ράβδος, μήκους περίπου ενός μέτρου και πάχους τριών εκατοστών, διαπέρασε το πρόσθιο μέρος του κρανίου του ύστερα από μια έκρηξη. Ο Gage επέζησε. Ωστόσο, η προσωπικότητά του επέστη τεράστια αλλαγή. Από ένας ήρεμος άνθρωπος κατέληξε σημαντικά επιθετικός. Η συμπεριφορά του χαρακτηριζόταν πλέον από εξάρσεις οργής και αντικοινωνικότητα. Έβριζε, ήταν ανυπόμονος, αδιαφορούσε για τους άλλους, κατέληγε χυδαίος και παρορμητικός. Παρόλα αυτά, η μνήμη του και η κίνηση παρέμειναν ανέπαφες.

Μετωπιαίοι λοβοί

Αν και το παράδειγμα αυτό είναι μάλλον υπερβολικό, παρόμοια προβλήματα με αυτά του P.G είναι ικανά να εμφανιστούν χωρίς να διαπεράσει ένα ολόκληρο σίδερο το κεφάλι μας. Οι μετωπιαίοι λοβοί μπορούν να τραυματιστούν ύστερα από αυτοκινητιστικό ατύχημα, πτώση, χτύπημα μέσα από τσακωμούς, ανοξία λόγω στέρησης του οξυγόνου στον εγκέφαλο, ουσίες κ.α. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, τα συμπεριφορικά, γνωστικά και συναισθηματικά προβλήματα θα καθοριστούν από την εστίαση της βλάβης. Λόγου χάρη, υπάρχουν αμνησιακοί ασθενείς με βλάβη στους μετωπιαίους λοβούς, που ωστόσο δεν αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα ρύθμισης της συμπεριφοράς -το αντίθετο δηλαδή από την περίπτωση του P.G. που περιγράψαμε-.

Συγκεκριμένα, τώρα, με τους μετωπιαίους λοβούς -για την ακρίβεια, με τον κογχικο-μετωπιαίο φλοιό- και την προσωπικότητα, μερικά προβλήματα που ενδέχεται να προκληθούν είναι:

  • εξάρσεις μανίας
  • κατάθλιψη
  • άγχος
  • κοινωνική απομόνωση
  • εγωκεντρισμός (σε σημεία παθολογικά)
  • απάθεια και αδιαφορία
  • παιδιάστικη συμπεριφορά
  • αδύναμος έλεγχος των παρορμήσεων
  • αδιαφορία για τον εαυτό
  • έλλειψη αυτοελέγχου-αυτοσυγκράτησης

Διαβάζοντας τις παραπάνω δυσλειτουργίες κατανοούμε τον βαθμό στον οποίο οι μετωπιαίοι λοβοί μας προσαρμόζουν στο κοινωνικό περιβάλλον, μας βοηθούν να διατηρήσουμε τις ανθρώπινες σχέσεις μας, την εργασία μας, ακόμη και την ελευθερία μας (!). Με λίγα λόγια, χωρίς αυτούς ο πολιτισμός μας δεν θα μπορούσε να διατηρηθεί. Οι άνθρωποι θα καταλήγαμε άγρια θηρία.

Molecular Thoughts

Παρόλα αυτά, δεν πρέπει να καταλήξουμε στο εσφαλμένο συναίσθημα ότι οι μετωπιαίοι λοβοί είναι οι μόνοι που ρυθμίζουν την συμπεριφορά, το συναίσθημα και την λογική σκέψη. Πρέπει να έχουμε στον νου μας ότι οι ανθρώπινες λειτουργίες είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης και επικοινωνίας πολλών νευρώνων του εγκεφάλου από διαφορετικά τμήματα. Η μνήμη, λόγου χάρη, δεν εξαρτάται κυρίως μόνον από τους μετωπιαίους, αλλά και τον ιππόκαμπο. Συνεχίζοντας στο ίδιο σκεπτικό, πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν διπολική διαταραχή (δηλαδή εξάρσεις μανίας και κατάθλιψης), δεν έχουν υποστεί καμία βλάβη στους μετωπιαίους λοβούς. Δυσλειτουργία επίσης όχι στους μετωπιαίους λοβούς, αλλά στις συνδέσεις τους με άλλα τμήματα του εγκεφάλου, μπορούν να προκαλέσουν την ίδια διαταραχή. Για παράδειγμα, παθολογικές συναισθηματικές αντιδράσεις μπορεί να προκληθούν λόγω δυσλειτουργίας των νευρώνων μεταξύ αμυγδάλης και μετωπιαίων λοβών κι όχι των ίδιων αυτών τμημάτων.

Εν ολίγοις, αν και οι νευροεπιστήμες σημειώνουν συνεχώς τεράστια πρόοδο, πολλά μυστήρια του ανθρώπινου εγκεφάλου παραμένουν ακόμη ανεξιχνίαστα, ή και παντελώς άγνωστα. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι μία από τις πιο περίπλοκες δομές και συνεπώς οι λειτουργίες του χαρακτηρίζονται από την ίδια πολυπλοκότητα. Η άποψη ότι ένα συγκεκριμένο μέρος του εγκεφάλου ορίζει αποκλειστικά μια συγκεκριμένη συμπεριφορά είναι αναχρονιστική. Επομένως, οι μετωπιαίοι λοβοί είναι πολύ σημαντικοί στην ρύθμιση του συναισθήματος, της σκέψης και της κίνησης και βλάβες σε αυτούς μπορούν να επιφέρουν αρκετά σοβαρές δυσλειτουργίες. Παρόλα αυτά, η λογική ή η “πολιτισμένη” ανθρώπινη συμπεριφορά σίγουρα δεν οφείλεται αποκλειστικά μόνο σε αυτούς.

Βιβλιογραφία:

Martin, G. N. (2006). ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: εγκέφαλος και συμπεριφορά. Αθήνα: Ίων/εκδόσεις έλλην, 2011.

Kolb, B. & Whishaw, I.Q. (2005). Εγκέφαλος και συμπεριφορά. Αθήνα: Πασχαλίδης, 2006.

*το άρθρο παρέχει μερικές βασικές πληροφορίες για τους μετωπιαίους λοβούς. Για αναλυτικότερη περιγραφή μπορείτε να αναζητήσετε άρθρα νευροεπιστημών στο διαδίκτυο.

πηγή: https://www.maxmag.gr/


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Art therapy-When the impossible happens

4 out of 5 dentists recommend this WordPress.com site

Atti effimeri di comunicazione

Carrelli poetici, prose brevi, oggetti sommersi e blog fiction di Barbie.

Un Dente di Leone

La quinta età: un soffio di vento sul dente di leone

Marmellata di pensieri

Cosa dice la mia testa

Nata sotto il segno dei Pesci

Il tipico cliché astrologico.

Non di questo mondo

Nel mio taschino c'è tutto quello che va conservato per non andar perduto.

•Sunday Morning

Lifestyle•Interior Design• Travel

Emanuele Cazzaniga

Qualche foto, niente di più...

limucci

Contrappunti di parole

Αρέσει σε %d bloggers: