Αυτοαντίληψη και σχολική επίδοση

photo by EvAr

 

Άννα Μαρία Πανταζή

 

Αν ένα παιδί αντιμετωπίζεται με επικρίσεις

μαθαίνει να καταδικάζει

Αν ένα παιδί αντιμετωπίζεται με εχθρότητα

μαθαίνει να επιτίθεται

Αν ένα παιδί γελοιοποιείται

μαθαίνει να είναι ντροπαλό

 

Αν ένα παιδί ζει με την ντροπή

μαθαίνει να αισθάνεται ένοχο

Αν ένα παιδί αντιμετωπίζεται με ανεκτικότητα

μαθαίνει να είναι υπομονετικό

Αν ένα παιδί ενθαρρύνεται

μαθαίνει να έχει αυτοπεποίθηση

Αν ένα παιδί επαινείται

μαθαίνει να αξιολογεί θετικά τους άλλους

Αν ένα παιδί αντιμετωπίζεται με ευθύτητα

μαθαίνει να είναι δίκαιο

Αν ένα παιδί νιώθει ασφάλεια

μαθαίνει να πιστεύει στους άλλους

Αν ένα παιδί είναι αποδεκτό

μαθαίνει να αγαπά τον εαυτό του… [1]

Πριν από λίγες ημέρες, εντελώς τυχαία, «σκόνταψα» στο παραπάνω ποίημα, αγνώστου ποιητή. Το διάβασα ξανά και ξανά με προσοχή. «Να, ακόμα ένα γραπτό που δεν είναι βουβό!». Συνοψίζει θαυμάσια τις βασικές αρχές που προσδιορίζουν τον τρόπο με τον οποίο ο καθένας από εμάς αντιμετωπίζει τον εαυτό του. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για παιδιά. Και όλοι οι δάσκαλοι έχουμε έρθει αντιμέτωποι στις σχολικές αίθουσες με «ηλιοφώτιστες» προσωπικότητες μαθητών μα και «ανήλιαγες»! Και ως δάσκαλοι ξέρουμε πολύ καλά πως ο κάθε μαθητής, κατά βάση, υιοθετεί τρόπους συμπεριφοράς που βρίσκονται σε αρμονία με την εικόνα του εαυτού του.

Αν και το παιδί, όταν αρχίζει το σχολείο, έχει ήδη σχηματίσει μια ιδέα για τον εαυτό του και τις ικανότητες του μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον, το σχολείο παίζει έναν σημαντικό ρόλο στην περαιτέρω διαμόρφωση της αυτοαντίληψής του. Η εικόνα που διαμορφώνει κάθε μαθητής για τον εαυτό του επηρεάζει δυναμικά τον τρόπο επεξεργασίας των πληροφοριών που προσλαμβάνει, τη δράση του, τα συναισθήματά του, τις πεποιθήσεις του και εν γένει τη μελλοντική του συμπεριφορά. Είναι γεγονός πως οι μαθητές που έχουν θετική εικόνα για τον εαυτό τους είναι άτομα που τα διακρίνει η άνεση στις διαπροσωπικές σχέσεις, είναι ανεξάρτητα, ευπροσάρμοστα και δημοφιλή συνήθως. Έχουν εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους, αποδέχονται τις αδυναμίες τους και εμφανίζουν ισχυρά κίνητρα για επιτυχία. Στον αντίποδα διακρίνουμε και εκείνους τους μαθητές με αρνητική αυτοαντίληψη. Μαθητές που συνήθως υποτιμούν τις δυνατότητές τους και διακατέχονται από άγχος που τους κάνει να υποφέρουν. Μοναχικοί καθώς είναι, υπερθεματίζουν τις αδυναμίες τους και φοβούνται υπερβολικά την αποτυχία.

Στη διαδικασία της μάθησης ο μαθητής πρέπει να εξασφαλίσει τις προϋποθέσεις για την ενεργητική του συμμετοχή. Η θετική αυτοαντίληψη κρίνεται απαραίτητη προϋπόθεση για ικανοποιητική μάθηση. Επιτρέπει στον μαθητή να δημιουργεί δυναμικό κίνητρο για εξέλιξη, να συμμετέχει ενεργά, να επεξεργάζεται τα δεδομένα, να αξιολογεί την όλη μαθησιακή διαδικασία και να αναπτύσσει μεταγνωστικές ικανότητες.

Η περίοδος της μέσης παιδικής ηλικίας, κατά τον Erikson, είναι αυτή κατά την οποία τα παιδιά εκδηλώνουν ενδιαφέρον για μάθηση. Νιώθουν ότι «μπορούν να μάθουν». Η αντίληψη του εαυτού τους, ως άτομα ικανά και αξιόλογα ή αντίθετα ανίκανα και ασήμαντα, είναι ανάλογη των εμπειριών και των βιωμάτων τους. Συχνά χρησιμοποιούν τη σχολική τους επίδοση ως κριτήριο της αξίας τους και της ικανότητάς τους. Οι Έλληνες γονείς, απ’ την άλλη, την σχολική επιτυχία των παιδιών τους τη θεωρούν θεμελιακό σκοπό με συμβολικό χαρακτήρα, ενώ εισπράττουν την αποτυχία των παιδιών τους ως προδοσία.

Η σύνδεση της σχολικής επιτυχίας των παιδιών με την προσωπική τους αξία – υποστηρίζει ο Bloom – ενδέχεται να αποβεί καταστροφική. Είναι γεγονός ότι μια ενδεχόμενη αποτυχία εύκολα μεταβάλλει την αυτοαντίληψη της νοητικής ικανότητας. Μια χαμηλή απόδοση, όταν ερμηνεύεται ως έλλειψη ικανότητας, απειλεί τη θετική αυτοαξιολόγηση του μαθητή. Πράγματι, ένας μαθητής φαίνεται να κερδίζει μεγαλύτερη αποδοχή στην τάξη, ενισχύοντας έτσι την θετική του αυτοαντίληψη ακόμη περισσότερο. Ο μαθητής που «αποτυγχάνει» όμως; Πιθανότατα, να νιώσει ταπείνωση, να εισπράξει απόρριψη και να προσπαθήσει να περισώσει τα όποια υπολείμματα αυτοεκτίμησης… Ίσως και να αποσυρθεί ή να εμφανίσει επιθετικότητα, ίσως και να πάψει να συμμετέχει στη διαδικασία. Οι επαναλαμβανόμενες αποτυχίες του είναι πιθανό να συμβάλλουν στη διαμόρφωση αρνητικής αυτοαντίληψης.

Βασικό μέλημα, λοιπόν, κάθε γονέα και κάθε εκπαιδευτικού σε κάθε σχολική κοινότητα πρέπει να είναι η θεμελίωση και η διατήρηση της θετικής αυτοαντίληψης του μαθητή. Στο χώρο του σχολείου οι Δάσκαλοι είναι οι «Σημαντικοί άλλοι» που αποτελούν μια καινούργια πηγή πληροφόρησης για τον μαθητή. Οι προσδοκίες και η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών θα αποτελέσουν ισχυρά κίνητρα για την αυτοαξιολόγησή του. Ανθρωποκεντρικές θεωρίες υποστηρίζουν πως η αλλαγή στην αυτοβελτίωση ενός παιδιού είναι δυνατή σε ένα κλίμα θετικού ενδιαφέροντος και αποδοχής. Ένα τέτοιο κλίμα μέσα στο οποίο το παιδί μαθαίνει να αποδέχεται και να αξιολογεί τον εαυτό του θετικά, να αποδέχεται τους άλλους και έτσι να οδεύει προς την πλήρη ανάπτυξη των ικανοτήτων του.

Η θετική αυτοαντίληψη αποτελεί θεμέλιο της υγιούς προσωπικότητας του μαθητή. Έτσι, ο μαθητής ενδυναμωμένος προστατεύεται από συναισθήματα άγχους και ανασφάλειας. Αποδέχεται τον εαυτό του και τα μειονεκτήματά του, έχει αυτοπεποίθηση, προσανατολίζεται στην επιτυχία και εκλογικεύει την αποτυχία. Η διδασκαλία, τα σχολικά προγράμματα και η αξιολόγηση πρέπει να διαμορφωθούν με τρόπο που να τονίζουν τις επιτυχίες και όχι τις αποτυχίες του παιδιού. Έτσι, τα αρχικά συναισθηματικά χαρακτηριστικά γίνονται θετικότερα και το παιδί αποκτά μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Όταν η οικογενειακή και η σχολική ατμόσφαιρα είναι θερμή και δεκτική προς το παιδί, όταν αντανακλά τις ανάγκες του και του παρέχει ασφάλεια και σιγουριά, τού δίνει την ευκαιρία να αξιοποιήσει στο έπακρον τις δυνατότητές του!

Γονείς και Δάσκαλοι,

προστατέψτε τα παιδιά σας με συναισθηματική εκπαίδευση!

Ετούτο το «παράγγελμα» ας είναι έργο ζωής…!!!

 

[1] Aπό το βιβλίο του Burns, R.B. (1986) The Self-concept: Theory, measurement, development and behavior, London, εκδόσεις Longman

 

 

 

Άννα Μαρία Πανταζή

Φιλόλογος

(annmariapant@gmail.com)

πηγή: https://anthologio.wordpress.com/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Spicy Road

Travel & Lifestyle - Come and Disover the WORLD with me!

eatliveescape.wordpress.com/

Ingredients for a Beautiful Life!

Blogimommy

Adventures in Parenthood

Humoring the Goddess

Croning My Way Through Life

t¤ny espin¤

Homemade Stories

Belinda G. Buchanan - Author - Blog

Writings from the heart - for the heart

Figuram Lumina

Thom Verleg

Αρέσει σε %d bloggers: