«Η υπόθεση της αρετής είναι καλά στην υγεία της, έχοντας βρει ασφαλές καταφύγιο στη θετική ψυχολογία.»~Jonathan Haidt

Αξιοσημείωτα από το βιβλίο «Η υπόθεση της ευτυχίας» του Jonathan Haidt

– Στη μεταφορά που χρησιμοποιώ όταν κάνω μάθημα για τον Φρόυντ σκέφτομαι τον νου σαν ένα μόνιππο (μια άμαξα της βικτωριανής εποχής), όπου ο οδηγός (το εγώ) προσπαθεί απεγνωσμένα να κοντρολάρει ένα πεινασμένο, φιλήδονο και απείθαρχο άλογο (το εκείνο), ενώ ταυτόχρονα ο πατέρας του οδηγού (το υπερεγώ) κάθεται πίσω και κάνει κήρυγμα στον οδηγό για τα λάθη του. Κατά τον Φρόυντ, ο στόχος της ψυχανάλυσης ήταν η απόδραση από αυτή την αξιοθρήνητη κατάσταση μέσω της ενδυνάμωσης του εγώ, ώστε αυτό να αποκτήσει περισσότερο έλεγχο πάνω στο εκείνο και να ανεξαρτητοποιηθεί περισσότερο από το υπερεγώ.

Η ελεγχόμενη επεξεργασία απαιτεί την ύπαρξη γλώσσας. Μπορεί κανείς να έχει κάποια ψήγματα σκέψης μέσω εικόνων, αλλά για να σχεδιάσει κάτι σύνθετο, για να ζυγίσει τα υπέρ και τα κατά διαφορετικών επιλογών, ή για να αναλύσει τα αίτια προηγούμενων επιτυχιών και αποτυχιών έχει ανάγκη από λέξεις.

– Τα τμήματα που αφορούν τη γλώσσα λειτουργούν καλά, άλλα στα προγράμματα των συλλογιστικών διεργασιών και του σχεδιασμού υπάρχουν ακόμα πολλά κατασκευαστικά σφάλματα. Από την άλλη, οι αυτόματες διεργασίες έχουν περάσει από χιλιάδες «κύκλους ανάπτυξης προϊόντος» και είναι σχεδόν τέλειες. Αυτή η διαφορά στον βαθμό ωριμότητας μεταξύ αυτόματων και ελεγχόμενων διεργασιών μας βοηθά να εξηγήσουμε γιατί υπάρχουν φτηνοί υπολογιστές που μπορούν να λύσουν προβλήματα λογικής, μαθηματικών ή σκακιστικής καλύτερα από οποιονδήποτε άνθρωπο (οι περισσότεροι από εμάς ζοριζόμαστε με αυτού του είδους τα προβλήματα), ενώ κανένα από τα ρομπότ μας, ούτε και το πιο ακριβό μοντέλο δεν μπορεί να περπατήσει στο δάσος τόσο καλά όσο ένα μέσο παιδί έξι ετών (το αντιληπτικό και το κινητικό μας σύστημα είναι εξαιρετικά).

– Μολονότι το ελεγχόμενο σύστημα δεν συμμορφώνεται με τις αρχές του συμπεριφορισμού, είναι επίσης σχετικά αδύναμο να προκαλέσει μια συμπεριφορά. Το αυτόματο σύστημα έχει διαμορφωθεί από τη διαδικασία της φυσικής επιλογής έτσι ώστε να πυροδοτεί γρήγορη και αξιόπιστη δράση, και περιλαμβάνει τμήματα του εγκεφάλου που μας κάνουν να αισθανόμαστε ευχαρίστηση και πόνο (όπως ο κογχομετωπιαίος φλοιός) ή ενεργοποιούν κίνητρα που σχετίζονται με την επιβίωση μας (όπως ο υποθάλαμος). Το αυτόματο σύστημα έχει το δάχτυλο του στο κουμπί που πυροδοτεί την έκλυση ντοπαμίνης. Το ελεγχόμενο σύστημα, από την άλλη, είναι σωστότερο να θεωρείται ένα είδος συμβούλου. Είναι ένας αναβάτης που έχει τοποθετηθεί στη ράχη του ελέφαντα για να τον βοηθήσει να κάνει καλύτερες επιλογές. Ο αναβάτης μπορεί να δει πιο μακριά στο μέλλον και μπορεί να μάθει πολύτιμες πληροφορίες μιλώντας με άλλους αναβάτες ή διαβάζοντας χάρτες, αλλά δεν μπορεί να διατάξει τον ελέφαντα να κάνει μεταβολή ενάντια στη θέληση του. Πιστεύω πως ο Σκώτος φιλόσοφος Ντέιβιντ Χιουμ βρισκόταν πιο κοντά στην αλήθεια απ’ ό,τι ο Πλάτωνας όταν έλεγε: «Η λογική είναι -και οφείλει να είναι μόνο— ο δούλος των παθών, και δεν μπορεί ποτέ της να διεκδικήσει κανένα άλλο αξίωμα εκτός από το να τα υπηρετεί και να υπακούει σε αυτά».

– Από τη στιγμή που θα κατανοήσετε πόσο ισχυρός είναι ο έλεγχος των ερεθισμάτων, μπορείτε να τον χρησιμοποιήσετε προς όφελός σας αλλάζοντας τα ερεθίσματα του περιβάλλοντός σας και αποφεύγοντας όσα είναι ανεπιθύμητα’ ή, αν αυτό δεν είναι δυνατόν, γεμίζοντας τη συνειδητότητά σας με σκέψεις σχετικά με τις λιγότερο δελεαστικές πλευρές τους.

– Το να «φιλοσοφούμε» μια κατάσταση σημαίνει ότι αποδεχόμαστε μια μεγάλη συμφορά χωρίς να θρηνήσουμε ή ακόμα και χωρίς να πονέσουμε καν. Τη συγκεκριμένη έκφραση τη χρησιμοποιούμε εν μέρει λόγω της αταραξίας, του αυτοελέγχου και του ψυχικού σθένους που επέδειξαν τρεις αρχαίοι φιλόσοφοι (ο Σωκράτης, ο Σενέκας και ο Βοήθιος) ενώ περίμεναν την εκτέλεση τους.

«Τίποτα δεν είναι οικτρό αν εσύ δεν θεωρείς ότι είναι· από την άλλη, τίποτα δεν φέρνει την ευτυχία αν εσύ δεν είσαι ικανοποιημένος με αυτό.»

Η μαϊμού δεν χρειάζεται να ζυγίσει τα υπέρ και τα κατά, ούτε έχει, ανάγκη κάποιο σύστημα συλλογιστικής. Της αρκούν τα κύματα ευχαρίστης και δυσαρέσκειας.


ΔΕΙΤΕ ΚΑΙ ΑΥΤΟ: Σημειώσεις βιβλίων άξιες να μεταδοθούν


 

– Η αρχή αυτή, που ονομάζεται «μεροληψία αρνητικότητας», είναι εμφανής σε όλο το εύρος της ψυχολογίας. Στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ συζύγων, απαιτούνται τουλάχιστον πέντε καλές ή εποικοδομητικές πρόξεις για να αντισταθμιστεί η ζημιά που προκλήθηκε από μία επικριτική ή αρνητική πράξη.

– Οι σκέψεις μπορούν να προκαλέσουν συναισθήματα (όπως όταν σκεφτόμαστε κάτι ανόητο που είπαμε), αλλά και τα συναισθήματα μπορούν να προκαλέσουν σκέψεις, πρωτίστως ενεργοποιώντας νοητικά φίλτρα που επηρεάζουν την επεξεργασία μετέπειτα πληροφοριών.

– Η ζωή είναι απλώς αυτό που θεωρούμε ότι είναι, και μπορούμε (μέσω του διαλογισμού, της γνωσιακής θεραπείας και του Ρrozac) να αναθεωρήσουμε τον εαυτό μας.

– Θα του έδιναν ένα γερό χέρι ξύλο. Η εκδίκηση και η ευγνωμοσύνη είναι ηθικά συναισθήματα που ενισχύουν και επιβάλλουν το «μία σου και μία μου». Τα αισθήματα εκδίκησης και ευγνωμοσύνης φαίνεται πως αναπτύχθηκαν εξελικτικά ακριβώς επειδή αποτελούν πολύτιμα εργαλεία που βοηθούν τα άτομα να αποκομίζουν τα οφέλη από παιχνίδια μη μηδενικού αθροίσματος δημιουργώντας συνεργατικές σχέσεις. Ένα είδος εφοδιασμένο με αντιδράσεις εκδίκησης και ευγνωμοσύνης μπορεί να υποστηρίξει πολυπληθέστερες και πιο συνεργατικές κοινωνικές ομάδες, διότι το κέρδος των απατεώνων μειώνεται λόγω του κόστους που υφίστανται επειδή κάνουν εχθρούς. Αντίστροφα, τα οφέλη της γενναιοδωρίας αυξάνονται επειδή κάποιος κάνει φίλους.

– Αν και οι άνθρωποι περιστασιακά διηγούνται ιστορίες για τις καλές πράξεις άλλων, τέτοιες ιστορίες αποτελούν το ένα δέκατο των συζητήσεων που αφορούν παραπτώματα. Όταν οι άνθρωποι μεταφέρουν σε κάποιον άλλο υψηλής ποιότητας («ζουμερά») κουτσομπολιά, αισθάνονται ισχυροί, έχουν μια εντονότερη κοινή αίσθηση για το τι είναι καλό και τι είναι κακό, και νιώθουν πιο στενά συνδεδεμένοι με τον συνομιλητή τους.

– Το κουτσομπολιό και η φήμη μας εξασφαλίζουν πως ό,τι σπείρουμε θα θερίσουμε ~ κάποιος που σκληρός θα ανακαλύψει ότι οι άλλοι είναι αντίστοιχα σκληροί προς αυτόν, και κάποιος που είναι ευγενικός θα ανακαλύψει ότι κάποιοι άλλοι του ανταποδίδουν την ευγενική συμπεριφορά. Το κουτσομπολιό σε συνδυασμό με την ανταπόδοση επιτρέπουν στο κάρμα να εφαρμόζεται εδώ στη γη, όχι στην επόμενη ζωή. Όσο παίζουν όλοι το παιχνίδι της ανταπόδοσης, επαυξημένο με ευγνωμοσύνη, εκδικητικότητα και κουτσομπολιό, όλο το σύστημα θα πρέπει να λειτουργεί θαυμάσια. (Ωστόσο, αυτό σπανίως συμβαίνει, εξαιτίας των ιδιοτελών μεροληψιών μας και της τεράστιας υποκρισίας μας.)

Αν λάβουμε κάτι χωρίς να δώσουμε τίποτα, ένα κομμάτι του εαυτού μας νιώθει ευχαρίστηση, αλλά ένα άλλο κομμάτι (που ανήκει στον ελέφαντα- στις αυτόματες διεργασίες) σπρώχνει το χέρι μας προς το πορτοφόλι μας για να δώσουμε κάτι για αντάλλαγμα.

Είναι εύκολο να βλέπουμε τα σφάλματα των άλλων, αλλά δύσκολο να βλέπουμε τα δικά μας. Τα σφάλματα των άλλων τα δείχνουμε σαν τα άχυρα που λιχνίζονται στον άνεμο, αλλά τα δικά μας τα κρύβουμε όπως κρύβει ο πανούργος τζογαδόρος τα ζάρια του.~ΒΟΥΔΑΣ

Ένα σκάνδαλο είναι πολύ διασκεδαστικό γιατί επιτρέπει στους ανθρώπους να νιώσουν περιφρόνηση, ένα ηθικό συναίσθημα που γεννά αισθήματα ηθικής ανωτερότητας χωρίς να απαιτεί κανένα αντάλλαγμα. Όταν αισθανόμαστε περιφρόνηση δεν υπάρχει ανάγκη να διορθώσουμε το λάθος (όπως στην περίπτωση του θυμού) ούτε να απομακρυνθούμε από τον τόπο του συμβάντος( όπως στην περίπτωση του φόβου ή της απέχθειας).

Τα εφτά ψεγάδια των άλλων τα βλέπουμε, τα δέκα δικά μας όχι.(ιαπωνική παροιμία)

Ο τράγος δεν καταλαβαίνει ότι μυρίζει. (νιγηριανή παροιμία)

– Κρίνουμε τους άλλους βάσει της συμπεριφοράς τους, αλλά θεωρούμε ότι για μας τους ίδιους διαθέτουμε ειδικές πληροφορίες -γνωρίζουμε ποιοι «είμαστε πραγματικά» κατά βάθος, και έτσι μπορούμε να βρίσκουμε εύκολα τρόπους για να δικαιολογούμε τις εγωιστικές μας ενέργειες και να μένουμε γαντζωμένοι στην ψευδαίσθηση ότι είμαστε καλύτεροι από τους άλλους.

– Αν μπορούσα να προτείνω έναν υποψήφιο για τον τίτλο του «μεγαλύτερου εμποδίου στην παγκόσμια ειρήνη και την κοινωνική αρμονία», αυτός θα ήταν ο αφελής ρεαλισμός, επειδή μεταφέρεται εύκολα από το επίπεδο του ατόμου σε αυτό της ομάδας: Η ομάδα μου έχει δίκιο επειδή εμείς βλέπουμε τα πράγματα όπως είναι. Αυτοί που διαφωνούν μαζί μας προφανώς μεροληπτούν λόγω θρησκείας, ιδεολογίας ή ιδιοτέλειας. Ο αφελής ρεαλισμός δημιουργεί έναν κόσμο γεμάτο με καλό και κακό, και αυτό μας φέρνει στην πιο ενοχλητική συνέπεια των συμβουλών των σοφών σχετικά με την υποκρισία: Το καλό και το κακό δεν υπάρχουν ανεξάρτητα από τις πεποιθήσεις μας γι’ αυτά.

– Καθώς συλλογιζόμουν αυτούς τους διάφορους κακούς, μεταξύ των οποίων και οι κακοί του παρελθόντος, ο κομμουνισμός και ο ίδιος ο Σατανάς, συνειδητοποίησα ότι οι περισσότεροι από αυτούς έχουν τρία κοινά χαρακτηριστικά: Είναι αόρατοι δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε το κακό μόνο από την εμφάνισή του)’ το κακό που φέρουν είναι μεταδοτικό, οπότε είναι επιτακτική ανάγκη να προστατευτούν οι νέοι, που εντυπωσιάζονται εύκολα, ώστε να μην μολυνθούν (π.χ από κομμουνιστικές απόψεις, ομοφοβικούς δασκάλους, ή τηλεοπτικά στερεότυπα)· και οι κακοί μπορούν να ηττηθούν μόνο αν ενωθούμε όλοι μαζί σαν ομάδα.

– Ο ανθρωπολόγος Κλίφορντ Γέερτζ έχει γράψει ότι «ο άνθρωπος είναι ένα ζώο αιωρούμενο σε ιστούς σημασίας που έχει υφάνει ο ίδιος«. Δηλαδή, ο κόσμος όπου ζούμε στην πραγματικότητα ένας κόσμος φτιαγμένος από πέτρες, δέντρα και φυσικά αντικείμενα· είναι ένας κόσμος από προσβολές, ευκαιρίες, σύμβολα κύρους, προδοσίες, αγίους και αμαρτωλούς. Όλα αυτά είναι δημιουργήματα του ανθρώπου, τα οποία -παρότι πραγματικά με τον τρόπο τους- δεν είναι πραγματικά με τον ίδιο τρόπο που είναι οι πέτρες και τα δέντρα.

– Ο θεός Κρίσνα λέει: Μου είναι πολύ αγαπητός εκείνος που ούτε μισεί ούτε αγάλλεται,ούτε θρηνεί ούτε επιθυμεί… εκείνος που φέρεται με τον ίδιο τρόπο στον φίλο και στον εχθρό του, [με τον ίδιο τρόπο] είτε τον σέβονται είτε τον καταφρονούν, με τον ίδιο τρόπο στη ζέστη και το κρύο, στην ευχαρίστηση και τον πόνο, αυτός που έχει εγκαταλείψει την προσκόλληση και μένει ανεπηρέαστος από τον έπαινο ή την κατηγορια… ευχαριστημένος με ότι του δίνει η ζωή.

– Στο παρακάτω ποίημα του 8ου αιώνα π.Χ., ο Σεντσάν, ένας από τους πρώτους Κινέζους δασκάλους του Ζεν, ενθαρρύνει τη μη άσκηση κριτικής ως προϋπόθεση για να ακολουθήσουμε τον «τέλειο δρόμο».

Ο Τέλειος Δρόμος είναι δύσκολος μόνο για όσους κάνουν επιλογές'
Ούτε να σου αρέσει, ούτε να μην σου αρέσει' όλα θα είναι τότε καθαρά.
Αν υπάρχει έστω και τόση δα διαφορά, ο Ουρανός χωρίζεται από τη Γη.
Αν θες να δεις ξεκάθαρα την αλήθεια μπροστά σου, να μην είσαι ποτέ υπέρ ή κατά.
Η μάχη ανάμεσα στο «υπέρ» και το «κατά» είναι η χειρότερη ασθένεια του νου.

Όταν ανακαλύψουμε ένα δικό μας σφάλμα θα πονέσουμε λίγο, αλλά αν συνεχίσουμε την προσπάθεια και το παραδεχτούμε το πιθανότερο είναι ότι θα ανταμειφθούμε με ένα κύμα χαράς, που εμπεριέχει παραδόξως και μια σπίθα περηφάνιας. Είναι η χαρά του ότι αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τη συμπεριφορά μας. Είναι η αίσθηση της ακεραιότητας. Η ανακάλυψη δικών μας σφαλμάτων είναι επίσης το κλειδί για να υπερβούμε την υποκρισία και την άσκηση κριτικής που καταστρέφουν τόσες πολύτιμες σχέσεις.

Η ανταποδοτικότητα, ενισχυμένη από ιδιοτελείς μεροληψίες, μας απομάκρυνε τότε που ανταλλάσσαμε προσβολές ή εχθρικές ενέργειες, μπορούμε όμως να αντιστρέψουμε την κατάσταση και να χρησιμοποιήσουμε την ανταποδοτικότητα για να δώσουμε τέλος στη σύγκρουση και να σώσουμε μια σχέση.

Την ευτυχία μπορούμε να τη βρούμε μόνο μέσα μας, αν εξαλείψουμε τις προσκολλήσεις στα αγαθά του εξωτερικού κόσμου και καλλιεργήσουμε στάση αποδοχής. (Οι στωικοί και οι βουδιστές μπορούν να έχουν σχέσεις, δουλειές και υλικά αγαθά, αλλά για να αποφύγουν τη στεναχώρια που θα νιώσουν αν τα χάσουν δεν πρέπει να είναι συναισθηματικά προσκολλημένοι σε αυτά.)

– Μπορούμε να ονομάσουμε το φαινόμενο αυτό «αρχή της προόδου»: Η ευχαρίστηση προκύπτει περισσότερο από την πρόοδο που κάνουμε προς τους στόχους παρά από την εκπλήρωσή τους. Ο Σαίξπηρ έχει εκφράσει αυτή την κατάσταση τέλεια: «Όσα καταφέραμε έχουν τελειώσει’ η ψυχή της χαράς βρίσκεται στη στιγμή της πράξης».

Η ευχαρίστηση του νικητή του λαχείου πηγάζει από την άνοδο του βιοτικού του επιπέδου, όχι από τη σταθερή παραμονή του σε ένα υψηλό επίπεδο’ μετά από λίγους μήνες λοιπόν, οι νέες ανέσεις έχουν γίνει η καινούρια κανονικότητα της καθημερινής του ζωής. Ο νικητής τις θεωρεί δεδομένες και δεν έχει τρόπο να ανέβει σε ακόμα υψηλότερο επίπεδο. Ακόμα χειρότερα, τα χρήματα μπορεί να καταστρέφουν τις σχέσεις του. Φίλοι, συγγενείς, απατεώνες και άγνωστοι που σπαράζουν στο κλάμα συρρέουν γύρω από τους νικητές λαχείων, κάνοντάς τους αγωγές, λιβανίζοντάς τους, απαιτώντας ένα μερίδιο του πλούτου τους.

– Δεδομένου ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη «φυσιολογική και συνήθη κατάσταση ηρεμίας» μας, τα πλούτη που συσσωρεύουμε απλώς θα αυξήσουν τις προσδοκίες μας, χωρίς να μας οδηγήσουν σε μια κατάσταση καλύτερη απ’ ό,τι πριν. Ωστόσο, επειδή δεν αντιλαμβανόμαστε τη ματαιότητα των προσπαθειών μας, συνεχίζουμε να παλεύουμε, κάνοντας εν τω μεταξύ πράγματα που μας βοηθούν να κερδίζουμε στο παιχνίδι της ζωής. Θέλοντας πάντα περισσότερα απ’ όσα έχουμε, τρέχουμε ακατάπαυστα, σαν χάμστερ σε μια περιστρεφόμενη ρόδα.

Η ευτυχία είναι η αιτία του γάμου. Οι ευτυχισμένοι άνθρωποι παντρεύονται σε μικρότερη ηλικία και μένουν παντρεμένοι για μεγαλύτερο διάστημα σε σύγκριση με ανθρώπους που έχουν χαμηλότερο ευσταθές επίπεδο ευτυχίας -αφενός επειδή είναι πιο θελκτικοί ως πιθανοί σύντροφοι, και αφετέρου επειδή είναι πιο εύκολο να ζήσει κανείς μαζί τους στο πλαίσιο του γάμου.

– Οι άνθρωποι που ζουν σε περιοχές με ψυχρό κλίμα θεωρούν ότι εκείνοι που ζουν στην Καλιφόρνια είναι πιο ευτυχισμένοι, αλλά κάνουν λάθος. Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι εμφανισιακά ελκυστικοί άνθρωποι είναι πιο ευτυχισμένοι από τους μη ελκυστικούς, αλλά και αυτό είναι λάθος.

– Από τη στιγμή όμως που κάποιος απελευθερωθεί από την έγνοια για τις βασικές ανάγκες και ενταχθεί στη μεσαία τάξη η σχέση ανάμεσα στον πλούτο και την ευτυχία παύει να είναι τόσο στενή. Οι πλούσιοι κατά μέσο όρο ευτυχέστεροι από τους ανθρώπους της μεσαίας τάξης, αλλά όχι πολύ, ενώ η σχέση αυτή είναι εν μέρει αντίστροφη συσχέτιση: Οι ετυχισμένοι άνθρωποι γίνονται πλούσιοι γρηγορότερα επειδή, όπως και στην «αγορά του γάμου», είναι πιο θελκτικοί στους άλλους (π.χ. στους εργοδότες) αλλά και επειδή η συχνή θετική συναισθηματική τους διάθεση τους βοηθάει να αφοσιώνονται στα έργα που αναλαμβάνουν, να εργάζονται σκληρά και να επενδύουν στο μέλλον τους. Ο πλούτος από μόνος του έχει μικρή άμεση επίδραση στην ευτυχία διότι επιταχύνει δραστικά τον κυλιόμενο διάδρομο της ηδονής.

– Τη δεκαετία του 1990 τα δύο μεγάλα ευρήματα της έρευνας για την ευτυχία (ισχυρή σχέση με τα γονίδια, ασθενής σχέση με το περιβάλλον) εξέπληξαν αρνητικά την κοινότητα των ψυχολόγων, καθώς ίσχυαν όχι μόνο για την ευτυχία, αλλά και για τις περισσότερες πτυχές της προσωπικότητας.

Ο θόρυβος, ειδικά όταν είναι μεταβαλλόμενος και διακεκομμένος επηρεάζει τη συγκέντρωση και αυξάνει το στρές. Αξίζει να προσπαθήσουμε να αποβάλουμε από τη ζωή μας τις πηγές θορύβου.

– Από τη φύση τους το φαγητό και το σεξ προκαλούν κορεσμό. Αν συνεχίσουμε να τρώμε ή να κάνουμε σεξ πέρα από ένα ορισμένο επίπεδο ικανοποίησης, θα νιώσουμε αηδία. Η μεγάλη ανακάλυψη του Τσικζεντμιχάι είναι ότι υπάρχει μια κατάσταση που οι άνθρωποι την εκτιμούν ακόμα περισσότερο και από τη σοκολάτα μετά το σεξ. Είναι η κατάσταση της απόλυτης αφοσίωσης σε μια εργασία που έχει το στοιχείο της πρόκλησης, αλλά είναι συμβατή με τις ικανότητές μας.

– Ο Επίκουρος, ένας από τους λίγους αρχαίους φιλοσόφους που ενστερνιζόταν τις σωματικές απολαύσεις, επικροτούσε τον τρόπο των Γάλλων, λέγοντας ότι ο σοφός άνθρωπος «δεν επιλέγει τη μεγαλύτερη ποσότητα φαγητού, αλλά το πιο νόστιμο φαγητό.»

– «Αφού η ζωή είναι δράση και πάθος, θεωρώ πως από τον άνθρωπο απαιτείται να συμμεριστεί το πάθος και τη δράση της εποχής του, αλλιώς κινδυνεύει να κατηγορηθεί ότι δεν έζησε.» (ΟΛΙΒΕΡ ΟΥΕΝΤΕΛ ΧΟΛΜΣ, ο ΝΕΟΤΕΡΟΣ, 1884).

– «Δεν ζούμε παρά το ένα τέταρτο της ζωής μας. Γιατί δεν αφηνόμαστε στον κατακλυσμό, γιατί δεν ανοίγουμε τις πύλες και δεν βάζουμε σε κίνηση τους τροχούς μας; Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω. Χρησιμοποιήστε τις αισθήσεις σας.»(ΧΕΝΡΥ ΝΤΕΙΒΙΝΤ ΘΟΡΩ, 1851).

– «Δεν υπάρχει φόβος στην αγάπη, η τέλεια αγάπη εκβάλλει τον φόβο» (Α’ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΩΑΝΝΟΥ, Δ:Ι8).

– Επομένως, οι σχέσεις αγάπης των ενηλίκων οικοδομούνται από δυο πανάρχαια και αλληλοσυμπλεκόμενα συστήματα: ένα σύστημα προσκόλλησης που συνδέει το παιδί με τη μητέρα και ένα σύστημα παροχής φροντίδας που συνδέει τη μητέρα με το παιδί.

Αν νιώθετε ερωτική αγάπη και θέλετε να γιορτάσετε το πάθος σας, διαβάστε ποίηση. Αν η φλόγα σας έχει καταλαγιάσει και θέλετε να καταλάβετε, πώς εξελίσσεται η σχέση σας, διαβάστε ψυχολογία. Αν όμως έχετε μόλις χωρίσει, από μια σχέση και θα θέλατε να πιστεύετε ότι είστε καλύτερα χωρίς αγάπη, διαβάστε φιλοσοφία. Υπάρχουν βέβαια πάμπολλα έργα που εξυμνούν τις αρετές της αγάπης, αλλά αν κοιτάξετε πιο προσεκτικά θα ανακαλύψετε μια βαθιά αμφιθυμία. Αγάπη για τον Θεό, αγάπη για τον πλησίον, αγάπη για την αλήθεια, αγάπη για την ομορφιά – όλες αυτές οι αγάπες εκθειάζονται θερμά. Όμως η παθιασμένη, ερωτική αγάπη για ένα πρόσωπο; Προς Θεού, όχι!

-Ο Βούδας είπε: «Όσο ο άντρας δεν ελέγχει τη λάγνα επιθυμία του για τις γυναίκες, όσο μικρή κι αν είναι, ο νους του δεν είναι ελεύθερος, αλλά δέσμιος σαν το μοσχαράκι στην αγελάδα».

Όταν ένας άντρας αγαπά ένα όμορφο σώμα πρέπει να μάθει να αγαπά την ομορφιά γενικότερα, όχι την ομορφιά ενός συγκεκριμένου σώματος. Πρέπει να φτάσει στο σημείο να ανακαλύπτει την ομορφιά στην ψυχή των ανθρώπων, και μετά σε ιδέες και στη φιλοσοφία. Τελικά φτάνει στο σημείο να γνωρίζει τη μορφή της ίδιας της ομορφιάς:
Το αποτέλεσμα είναι ότι θα διακρίνει την ομορφιά της γνώσης, χωρίς να κοιτάζει πρωτίστως την ομορφιά ενός μεμονωμένου παραδείγματος- όπως θα έκανε ένας δούλος που ξεχωρίζει την ομορφιά ενός μικρού αγοριού ή ενός άντρα ή μιας μεμονωμένης ασχολίας… ο εραστής στρέφεται προς την πλατιά θάλασσα της ομορφιάς και, καθώς την ατενίζει, γεννά πλήθος μεγαλόπρεπων και όμορφων διανοημάτων και θεωριών, μέσα από τη μεγάλη του αγάπη για τη σοφία…

– Οι συνεχείς προσπάθειες λοιπόν των σοφών να επανακαθορίσουν την αγάπη ως μια πνευματική αξία στην υπηρεσία της κοινωνίας μου θυμίζουν τον ηθικισμό των γονιών, οι οποίοι, αφού πρώτα οι ίδιοι έχουν απολαύσει μια ποικιλία ερωτικών σχέσεων στα νιάτα τους, προσπαθούν μετά να εξηγήσουν στην κόρη τους για ποιο λόγο πρέπει να διατηρήσει την αγνότητά της μέχρι τον γάμο.

Οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα, χαρίζουν επιπλέον χρόνια ζωής (περισσότερα απ’ ό,τι η διακοπή του καπνίσματος), επιταχύνουν την ανάρρωση από χειρουργικές επεμβάσεις, και μειώνουν τον κίνδυνο για κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές.

– Αν ο Νίτσε έχει δίκιο πως ό,τι δεν μας σκοτώνει μας κάνει πιο δυνατούς, τότε σβήνοντας εντελώς κάθε σοβαρή αντιξοότητα από το μέλλον του παιδιού σας θα μπορούσατε να εμποδίσετε την ανάπτυξή του και να το αφήσετε αδύναμο.

– Πιο πρόσφατα, ο Δαλάι Λάμα είπε: «Όποιος έχει μεγαλύτερη εμπειρία από δυσχέρειες μπορεί να αντέξει πιο σθεναρά τα προβλήματα από εκείνον που δεν έχει υποφέρει ποτέ. Από αυτή τη σκοπιά, λοιπόν, το να υποφέρει κανείς σε κάποιο βαθμό μπορεί να είναι ένα καλό μάθημα για τη ζωή.»

Οι τραυματικές εμπειρίες φαίνεται να αναστέλλουν το κίνητρο να παίζουμε το μακιαβελικό «μία σου και μία μου», που εστιάζεται στην αυτοπροβολή και τον ανταγωνισμό.

– Το να διαγνωστεί κάποιος με καρκίνο περιγράφεται συχνά, εκ των υστέρων, ως κάλεσμα αφύπνισης προσγείωση στην πραγματικότητα ή σημείο καμπής. Πολλοί αρχίζουν να σκέπτονται να αλλάξουν επάγγελμα ή να μειώσουν τις ώρες εργασίας τους. Η πραγματικότητα στην οποία προσγειώνονται συχνά οι άνθρωποι είναι ότι η ζωή είναι ένα δώρο που το έχουν θεωρήσει δεδομένο, και ότι οι άνθρωποι είναι πιο σημαντικοί από το χρήμα.

– Η ισχυρή εκδοχή της υπόθεσης είναι πιο ανησυχητική. Σύμφωνα με αυτήν, είναι αναγκαίο να υπομείνει κανείς αντιξοότητες για να αναπτυχθεί, και τα υψηλότερα επίπεδα ανάπτυξης μπορούν να τα κατακτήσουν μόνο όσοι έχουν αντιμετωπίσει και υπερβεί μεγάλες αντιξοότητες.

Εκείνοι που μιλούσαν με τους φίλους τους ή με μια ομάδα υποστήριξης απέφυγαν σε μεγάλο βαθμό τις επιβλαβείς για την υγεία επιπτώσεις της τραυματικής εμπειρίας.

Όταν ξεσπάει κανείς θυμώνει περισσότερο, δεν καλμάρει. Όπως ανακάλυψε ο Πέννεμπεϊκερ, δεν είναι θέμα ξεσπάσματος, αλλά εκλογίκευσης.

Τα οφέλη της θρησκευτικότητας πιθανόν επίσης να οφείλονται εν μέρει στην εξομολόγηση και την εξωτερίκευση της εσωτερικής αναταραχής, είτε στον Θεό είτε σε κάποια θρησκευτική αρχή, την οποία ενθαρρύνουν πολλές θρησκείες.

Γράψτε τι συνέβη, πώς νιώθετε για αυτό και γιατί νιώθετε έτσι. Αν απεχθάνεστε το γράψιμο, μπορείτε να μιλήσετε σε ένα μαγνητόφωνο. Το σημαντικό είναι να εκφράσετε τις σκέψεις και τα αισθήματά σας χωρίς να επιβάλετε σε αυτά καμία τάξη — αλλά με τέτοιο τρόπο που μετά από μερικές μέρες να αναδυθεί ενδεχομένως κάποια τάξη από μόνη της. Προτού ολοκληρώσετε το τελευταίο σας κείμενο βεβαιωθείτε ότι κάνατε ό,τι καλύτερο μπορούσατε για να απαντήσετε σε αυτά τα δύο ερωτήματα: Γιατί συνέβη αυτό; Τί καλό θα μπορούσα να αποκομίσω από αυτό;

-Σύμφωνα με τον Μαρσέλ Προυστ: Τη σοφία δεν τη δεχόμαστε, θα πρέπει να την ανακαλύψουμε εμείς για τον εαυτό μας, μετά από ένα ταξίδι μέσα στην ερημιά το οποίο δεν μπορεί να κάνει κανένας άλλος για λογαριασμό μας, από το οποίο δεν μπορεί να μας γλιτώσει κανείς, γιατί η σοφία μας είναι η σκοπιά από την οποία καταλήγουμε τελικά να ατενίζουμε τον κόσμο.

– Η σοφία, λέγει ο Στέρνμπεργκ, είναι η σιωπηρή γνώση που επιτρέπει σε κάποιον να εξισορροπήσει δύο σύνολα πραγμάτων. Πρώτον, οι σοφοί άνθρωποι είναι ικανοί να εξισορροπήσουν τις ανάγκες τους, τις ανάγκες των άλλων και τις ανάγκες ανθρώπων ή πραγμάτων πέρα από τις άμεσες αλληλεπιδράσεις τους (π.χ. θεσμών, του περιβάλλοντος ή ανθρώπων που ενδέχεται να επηρεαστούν δυσμενώς αργότερα). Οι αμαθείς βλέπουν τα πάντα σαν άσπρο και μαύρο-βασίζονται έντονα στον μύθο του καθαρού κακού- και επηρεάζονται ισχυρά από τα προσωπικά συμφέροντά τους. Οι σοφοί είναι ικανοί να βλέπουν τα πράγματα από την σκοπιά των άλλων, να αντιλαμβάνονται τις διαβαθμίσεις του γκρι, και κατόπιν να επιλέγουν ή να υποδεικνύουν μια πορεία δράσης που να αποβαίνει όσο το δυνατόν πιο επωφελής για όλους μακροπρόθεσμα. Δεύτερον, οι σοφοί είναι ικανοί να εξισορροπούν τρεις αντιδράσεις σε καταστάσεις: προσαρμογή (μεταβολή του εαυτού ώστε να ταιριάζει στο περιβάλλον), διαμόρφωση (μεταβολή του περιβάλλοντος) και επιλογή (απόφαση μετάβασης σε ένα νέο περιβάλλον). Η δεύτερη αυτή ισορροπία αντιστοιχεί αδρά στην περίφημη «προσευχή της γαλήνης»: «Θεέ μου, δώσε μου τη γαλήνη να αποδέχομαι ό,τι δεν μπορώ να αλλάξω, το κουράγιο να αλλάζω ό,τι μπορώ, και τη σοφία να καταλαβαίνω τη διαφορά.«Αν γνωρίζετε ήδη αυτή την προσευχή, τη γνωρίζει ο αναβάτης σας (ρητά). Αν τη ζείτε, τη γνωρίζει και ο ελέφαντάς σας (σιωπηρά), και έχετε φτάσει στη σοφία.

– Το πιο σημαντικό πράγμα που έμαθα όμως στη διάρκεια της εικοσάχρονης έρευνάς μου πάνω στην ηθική είναι ότι τα κίνητρα όλων σχεδόν των ανθρώπων είναι ηθικής φύσης. Μπορεί ο εγωισμός να είναι μια ισχυρή δύναμη ειδικά όσον αφορά τις αποφάσεις που παίρνουν τα άτομα, αλλά όταν συγκροτούνται ομάδες ανθρώπων για να κάνουν μια διαρκή προσπάθεια να αλλάξουν τον κόσμο, να είστε σίγουροι ότι εμφορούνται από ένα όραμα αρετής, δικαιοσύνης ή ιερότητας. Η ιδιοτέλεια που αποσκοπεί στο υλικό όφελος δεν μπορεί να ερμηνεύσει τις ανένδοτες απόψεις που υιοθετούν πολλοί σε θέματα όπως η έκτρωση, το περιβάλλον ή ο ρόλος της θρησκείας στον δημόσιο βίο. (Η ιδιοτέλεια σίγουρα δεν μπορεί να ερμηνεύσει την τρομοκρατία, ενώ η ανιδιοτέλεια που έγινε εφικτή μέσω της επιλογής ομάδων μπορεί.)

-Αν θέλουμε επομένως να ανακαλύψουμε τη σοφία, καλό θα ήταν να ξεκινήσουμε από εκεί όπου δεν θα περιμέναμε ποτέ να τη βρούμε: από τον νου των αντιπάλων μας.

– Ο Μπένθαμ ήταν ο πατέρας του ωφελιμισμού, του δόγματος ότι στη λήψη οποιασδήποτε απόφασης (νομικής και προσωπικής), ο στόχος μας θα πρέπει να είναι το μέγιστο συνολικό όφελος (η μέγιστη ωφελιμότητα)’ το ποιος καρπώνεται το όφελος δεν θα πρέπει να μας απασχολεί ιδιαίτερα.

– Το να προσπαθούμε να κάνουμε τα παιδιά να συμπεριφέρονται ηθικά διδάσκοντας τα να αναλύουν σωστά σε επίπεδο λογικής είναι σαν να προσπαθούμε να κάνουμε έναν σκύλο χαρούμενο κουνώντας την ουρά του. Είναι αντιστροφή της αιτιότητας.

– Οι Πήτερσον και Σέλιγκμαν θεωρούν ότι υπάρχουν είκοσι τέσσερις βασικές ιδιαίτερες ικανότητες του χαρακτήρα, που η καθεμία τους οδηγεί σε μια από τις έξι αρετές υψηλότερου επιπέδου. Μπορείτε να κάνετε τη διάγνωση για τον εαυτό σας εξετάζοντας τη λίστα που ακολουθεί ή κάνοντας το τεστ ιδιαίτερων ικανοτήτων : 1.Σοφία:Περιέργεια , Αγάπη για τη μάθηση , Κρίση, Επινοητικότητα, Συναισθηματική νοημοσύνη , Προοπτική αντίληψη

2. Θάρρος: Γενναιότητα , Καρτερικότητα , Ακεραιότητα

3. Ανθρωπισμός: Καλοσύνη , Αγάπη

4. Δικαιοσύνη: Πολιτική συνείδηση , Εντιμότητα , Ηγετικότητα

5.Εγκράτεια: Αυτοκυριαρχία , Σύνεση, Ταπεινότητα

6. Υπερβατικότητα: Εκτίμηση της ομορφιάς και της αριστείας, Ευγνωμοσύνη , Ελπίδα Πνευματικότητα , Διάθεση συγχώρεσης, Χιούμορ, Ενεργητικότητα

Η υπόθεση της αρετής είναι καλά στην υγεία της, έχοντας βρει ασφαλές καταφύγιο στη θετική ψυχολογία.

– Δεν πρέπει να επιτρέπουμε στον φαύλο να πληγώνει τον ευγενή, ούτε στον μικρότερο να πληγώνει τον μεγαλύτερο. Όσοι καλλιεργούν τα μικρότερα μέρη θα γίνουν μικροί άνθρωποι. Όσοι καλλιεργούν τα μεγαλύτερα μέρη θα γίνουν μεγάλοι άνθρωποι. ΜΕΓΚΙΟΣ, 30Σ ΑΙΩΝΑΣ Π.Χ.

– Ο Θεός δημιούργησε τους αγγέλους από νόηση χωρίς αίσθηση, τα ζώα από αίσθηση χωρίς νόηση, και την ανθρωπότητα από νόηση και αίσθηση μαζί. Όταν λοιπόν η νόηση κάποιου υπερβαίνει την αίσθησή του, είναι καλύτερος από τους αγγέλους, αλλά όταν η αίσθησή του υπερβαίνει τη νόησή του, είναι χειρότερος από τα ζώα. ΜΩΑΜΕΘ

Σε όλους τους ανθρώπινους πολιτισμούς, η κοινωνική ζωή έχει δύο σαφείς, διαστάσεις: μια οριζόντια διάσταση εγγύτητας ή ομοιότητας και μια κατακόρυφη ιεραρχίας ή κύρους.

– Ο Ραλφ Γουάλντο Έμερσον έχει πει ακριβώς το ίδιο πράγμα: Όποιος κάνει μια καλή πράξη εξευγενίζεται ακαριαία. Όποιος κάνει μια πρόστυχη πράξη μικραίνει εξαιτίας της ίδιας της πράξης. Επομένως, όποιος απεκδύεται τη ρυπαρότητα ενδύεται την καθαρότητα. Στον βαθμό που είναι κανείς αγνός στην καρδιά του, είναι Θεός.

– Απέκτησα επίγνωση των ανεπαίσθητων αισθημάτων που ένιωθα όταν έβλεπα κάποιους να συμπεριφέρονται με άθλιους ή «υποβαθμισμένους» τρόπους. Τα αισθήματα αυτά δεν ήταν απλά και μόνο αποδοκιμασία, αλλά και η αίσθηση ότι υπό κάποια έννοια είχα «υποβιβαστεί» κι εγώ ο ίδιος.

– Ο Ελιάντε παρατηρεί ότι ακόμη και για κάποιον αφοσιωμένο σε μια μη θρησκευτική ύπαρξη υπάρχουν ιδιαίτεροι τόποι, ποιοτικά διαφορετικοί από όλους τους άλλους- ο τόπος γέννησής του, ή τα μέρη όπου βίωσε τον πρώτο του έρωτα, ή ορισμένα στην πρώτη ξένη πόλη που επισκέφτηκε στα νιάτα του. Ακόμα και για τον πιο ειλικρινά άθρησκο άνθρωπο, όλα αυτά τα μέρη διατηρούν μια ιδιαίτερη, μοναδική ποιότητα: είναι οι «ιεροί τόποι» του ιδιωτικού του σύμπαντος, σαν να είναι μέρη όπου δέχθηκε την αποκάλυψη μιας πραγματικότητας διαφορετικής από εκείνης στην οποία συμμετέχει μέσω της συνηθισμένης καθημερινής του ζωής.

Η ωκυτοκίνη προκαλεί συναισθητικό δέσιμο, όχι δράση. Η ανάταση μπορεί να κατακλύζει τους ανθρώπους με αισθήματα αγάπης, εμπιστοσύνης και ειλικρίνειας, κάνοντας τους πιο δεκτικούς σε νέες σχέσεις· ωστόσο, αν λάβουμε υπόψη τα αισθήματα χαλάρωσης και παθητικότητάς τους, ίσως να είναι λιγότερο πιθανό να επιδείξουν ενεργά αλτρουισμό προς ξένους.

Η αρετή δεν είναι η μοναδική αιτία κίνησης στην τρίτη διάσταση. Με παρόμοιο τρόπο εξάπτει την ψυχή η απεραντοσύνη και η ομορφιά της φύσης.

– Ο Ραλφ Γουάλντο Έμερσον, ένας από τους ιδρυτές του κινήματος έγραψε: Όταν στέκομαι στο γυμνό έδαφος -ενώ το κεφάλι μου λούζεται στον ιλαρό αέρα και εξυψώνεται στο άπειρο διάστημα- όλη η ταπεινή φιλαυτία εξαφανίζεται. Γίνομαι μια διαφανής κόρη ματιού· τα βλέπω όλα’ το ρεύματα του Οικουμενικού Όντος κυκλοφορούν μέσα από το σώμα μου· είμαι ενιαίο και αναπόσπαστο μέρος του Θεού. Το όνομα του στενότερου φίλου ακούγεται τότε ξένο και ασήμαντο· το να είμαστε αδέλφια, το είμαστε γνωστοί, υπηρέτης ή δούλος, είναι ασημαντότητα και ενόχληση. Είμαι ο εραστής της ασυγκράτητης και αθάνατης ομορφιάς.

Αυτός που βλέπει όλα τα όντα στον ίδιο του τον Εαυτό, και τον ίδιο του τον Εαυτό σε όλα τα όντα, αποβάλλει κάθε φόβο … Όταν ένας σοφός βλέπει αυτή τη μεγάλη Ενότητα και ο Εαυτός του έχει γίνει όλα τα όντα, ποια πλάνη και ποια λύπη μπορεί ποτέ να είναι κοντά του; ΟΥΠΑΝΙΣΑΔΕΣ

– Η αγάπη και η δουλειά είναι για τον άνθρωπο τα προφανή ανάλογα του νερού και του ήλιου για τα φυτά. Όταν ρωτήθηκε ο Φρόυντ τι θα πρέπει να μπορεί να κάνει καλά ένα φυσιολογικό άτομο, λέγεται ότι απάντησε «Να αγαπάει και να δουλεύει». Άν η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει κάποιον να κάνει τα αυτά τα δύο πράγματα καλά, έχει πετύχει.

– Όταν οι πολέμιοι της εξέλιξης ενίστανται ότι τα ανθρώπινα όντα δεν είναι απλοί πίθηκοι, έχουν δίκιο. Είμαστε επίσης εν μέρει μέλισσες.

– Υπάρχει πράγματι κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό, ικανό να δώσει στους ανθρώπους μια αίσθηση σκοπού για την οποία πιστεύουν ότι αξίζει να πεθάνουν: η ομάδα.

– Η τελική εκδοχή της υπόθεσης της ευτυχίας είναι ότι η ευτυχία πηγάζει από το ανάμεσα. Η ευτυχία δεν είναι κάτι που μπορούμε να το βρούμε, να το αποκτήσουμε ή να το πετύχουμε απευθείας. Θα πρέπει να διαμορφώσουμε τις σωστές συνθήκες και μετά να περιμένουμε.

– Αν θέλουμε, επομένως, να ανακαλύψουμε τη σοφία, καλό θα ήταν να ξεκινήσουμε από εκεί όπου δεν θα περιμέναμε ποτέ να τη βρούμε: από τον νου των αντιπάλων μας. Τις απόψεις της δικής μας πλευράς τις γνωρίζουμε ήδη. Αν μπορέσουμε να βγάλουμε τις παρωπίδες του μύθου του καθαρού κακού, τότε ίσως να καταφέρουμε να διακρίνουμε κάποιες καλές ιδέες για πρώτη φορά.
Αν στηριχτούμε σε μια ισορροπημένη σοφία -αρχαία και νέα, Ανατολική και Δυτική, ακόμα και φιλελεύθερη και συντηρητική- θα μπορέσουμε να διαλέξουμε στη ζωή μας κατευθύνσεις που θα μας οδηγήσουν στην ικανοποίηση, την ευτυχία και την αίσθηση νοήματος. Δεν μπορούμε να επιλέξουμε απλώς έναν προορισμό και να πάμε κατευθείαν εκεί – ο αναβάτης δεν έχει τόσο μεγάλη εξουσία. Αν όμως βασιστούμε στις μεγαλύτερες ιδέες της ανθρωπότητας και σε ό,τι καλύτερο έχει να μας προσφέρει η επιστήμη, μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τον ελέφαντα, να μάθουμε τις δυνατότητες και τα όρια μας, και να ζήσουμε με σοφία.

by SearchingTheMeaningOfLife


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

The New World(Natun Prithibi)

Viewing the world with a different vision!

The Movie and the Muse

Film poetry and musings

Aspiring Blog

Weekly Wisdom

Moonlight

Si près du ciel nocturne

Gods Glory

All things new will take you not only into the presence of God but into the depths of your faith daily

Les Écureuils Malins

CONSEILS, ASTUCES & BONNE HUMEUR

Theo-Herbots-Freelance-Journalist-Fotograaf

Gedachten over Levensstijl en Gezondheid. Een gezondheid 😀 en Fotografie💥-Blog 💌Speciaal voor U ✅, Samen met U ✅, Samen door U ✅💚

Pieter Dierckx

word and image / mot et image / woord en beeld

Αρέσει σε %d bloggers: