Γιατί είναι δυσνόητοι οι στίχοι από τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς;

picsart_12-04-10.45.58.jpg

Γράγει ο:Καραμάτσκος Δημήτρης(Μάστερ Θρησκειολογίας)

Οι στίχοι των καλάντων της πρωτοχρονιάς είναι δυσνόητοι ή ακατανόητοι, αν δεν γνωρίζει κάποιος την ιστορία τους ή έστω τα σημαινόμενά τους. Πρόκειται για στίχους θρησκευτικούς (των καλάντων) και στίχους που απευθύνονται σε κοπέλα (στην αγαπημένη). Μέσα από τα κάλαντα εκφράζονται καλυμμένα τα αισθήματα αγάπης του νέου καλαντιστή προς την αγαπημένη του. Η σειρά των στίχων είναι εναλλάξ ένας στίχος των καλάντων, που αναφέρεται στον Άγιο Βασίλη, και στη συνέχεια ένας στίχος που εκφράζει την αγάπη και απευθύνεται στην κοπέλα, προς την οποία και για την οποία λέγονται τα κάλαντα.

Στο διαδίκτυο σε πολλούς δικτυακούς τόπους υπάρχει η ιστορία ενός νέου στην εποχή της βυζαντινής αυτοκρατορίας, ερωτοχτυπημένου, που λέει τα κάλαντα σε μια αρχόντισσα και απευθύνει τους στίχους του στη νεαρά, μέλος της αυτοκρατορικής οικογένειας και με τους στίχους αυτούς, καμουφλαρισμένους της εκφράζει τον έρωτά του.

Αυτή η ιστορία δεν γνωρίζω πώς προέκυψε, αλλά η απλή λογική δεν αφήνει το σενάριο αυτό να θεωρηθεί ως δόκιμο, καθώς από μια περίπτωση ενός μόνο νέου δεν είναι δυνατόν να υπάρχει τόση διάδοση του ποιήματος του νέου στην αυτοκρατορία, την εποχή μάλιστα που η διακίνηση των ποιημάτων δεν ήταν τόσο εύκολη.

Η εκδοχή που είχα ακούσει όταν ήμουν φοιτητής από τον φίλο μου Νίκο Πάνο, φοιτητή  της Θεολογίας τότε, κατόπιν πτυχιούχο φιλολογίας και πτυχιούχο της Σχολής Καλών Τεχνών, τώρα ιερέα στη στη Ριζάρειο Ιερατική Σχολή και καθηγητή Καλλιτεχνικών, είναι ότι οι στίχοι αυτοί λέγονταν από όλους τους νέους της βυζαντινής εποχής. Τα κάλαντα τότε δεν τα έλεγαν τα μικρά παιδιά αλλά οι νέοι (δες κι εμέ το παληκάρι λένε στα κάλαντα), που έβρισκαν την ευκαιρία με τα κάλαντα να επισκεφθούν τα σπίτια των αγαπημένων τους κοριτσιών και να δουν και να εκφράσουν την αγάπη τους με τον καλυμμένο τρόπο των καλάντων. Στην Ανατολική Ρωμυλία το έθιμο να λένε οι νέοι τα κάλαντα στα σπίτια των κοριτσιών τηρούνταν μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, σύμφωνα με τις διηγήσεις της μητέρας μου (Ανατολική Ρωμυλία, Καρυές), και η συνήθεια αυτή  των Καρυωτών μεταφέρθηκε και στα Γιαννιτσά όπου κατέφυγαν ως πρόσφυγες και εγκαταστάθηκαν (στο Συνοικισμό των Καρυωτών).

Πολλοί καλαντιστές από άγνοια της ιστορικής διαδρομής των καλάντων αλλοιώνουν τον στίχο «και δεν μας καταδέχεται» και τον μεταβάλλουν σε «και όλους μας καταδέχεται», γιατί νομίζουν ότι ο Άγιος Βασίλης που έρχεται δεν είναι δυνατόν να μη μας καταδέχεται, αγνοώντας ότι ο στίχος αυτός απευθύνεται στην ακατάδεκτη νέα!!! Ο αλλοιωμένος αυτός στίχος συναντάται, δυστυχώς, και σε πολλούς ιστοχώρους και εν πολλοίς αξιόλογους.

 

Στους στίχους των καλάντων που ακολουθούν οι μονοί στίχοι είναι οι στίχοι των καλάντων που αναφέρονται στον Άγιο Βασίλειο, που γιορτάζει την πρωτοχρονιά και οι ζυγοί αυτοί που απευθύνονται στην κοπέλα. Σε παρένθεση οι επεξηγήσεις που αφορούν στην κοπέλα.

Κάλαντα Πρωτοχρονιάς

  1. Αρχιμηνιά και αρχιχρονιά
  2. Ψηλή μου δεντρολιβανιά (που είσαι ψηλή σαν δεντρολιβανιά)
  3. και αρχή καλός μας χρόνος
  4. εκκλησιά με τ’ άγιο θόλος (με το καπέλο είσαι σαν εκκλησιά με τον τρούλο)
  5. Αρχή που βγήκε ο Χριστός, άγιος και πνευματικός
  6. στη γη να περπατήσει και να μας καλοκαρδήσει (αν βγει να περπατήσει θα ευφρανθούν οι καρδιές μας)
  7. Αγιος Βασίλης έρχεται
  8. και δεν μας καταδέχεται (δεν καταδέχεται η κοπέλα)
  9. από την Καισαρεία
  10. συ είσαι αρχόντισσα κυρία (εσύ η κοπέλα μου είσαι αρχόντισσα)
  11. Βαστάει εικόνα και χαρτί
  12. ζαχαροκάντιο ζυμωτή (είσαι σαν γλυκό ζυμωμένο, σαν ζαχαροκάντιο[i])
  13. χαρτί και καλαμάρι
  14. δες κι εμέ το παληκάρι (κοίτα και μένα το παλικάρι)
  15. Το καλαμάρι έγραφε
  16. την μοίρα του την έλεγε (τη μοίρα του παληκαριού, την ατυχία του;;)
  17. και το χαρτί ομίλει
  18. άγιε μου, αγιε μου καλέ Βασίλη (ή ο στίχος αυτός υπάρχει σε πολλές εκδοχές και είναι η ακροτελεύτεια αναφώνηση του νέου προς τον Άγιο Βασίλη).

Έπειτα από αυτή την γλωσσολογική και νοηματική επεξήγηση των στίχων των καλάντων αποκτά νόημα το περιεχόμενό τους και γίνονται κατανοητά τα δυσνόητα.

[i] κάντιο=ελληνική μεσαιωνική λέξη κάνδιον (ιταλ. Candi ‹ αραβ. kandi ‹ ινδ. kand = ζαχαροκάλαμο. Κάντιο λοιπόν σημαίνεί ζάχαρη που βγαίνει από το ζαχαροκάλαμο και μεταφορικά καθετί που είναι πολύ γλυκό.

πηγή:http://protaodaskalos.blogspot.gr/

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

UpChucking Words

Puking up Poetry, One Verse at a Time

Shobhna Wadhwa

Creating space in a busy life

Reema's Garden

Gardening Simplified!!

Poet Rummager

I sell collectibles and art online and often find the things I've found have hilarious and at times, dark stories to tell. It's thrilling for me to be creatively random, so always expect the unexpected in the things I share with you.

The Observation Post

mistermuse, half-poet and half-wit

LucyWilliams

Poetry And Photography

Pleasure & Sacrifice

Working Puzzles & Beating the Odds

Learn Fun Facts

An Archive of Curious Facts for the Curious

Vultureşti

Auf einmal ist alles relativ

CRAZY LIFE

I was born not knowing and have only little time to change that here and there

brushes and papers

my learning journey

A Mixed Bag

A poem ... A story ... A Photo ... Something Else

MELODIES PHYSICS

Akshay Kumar - SCIENCE ART MUSIC

Vocabulary in Chunks

Get Inspired | Watch | Listen | Learn

Logan Art Blog

visual art stuff

L i t e r a r y L i f e

-- Literature, Liturgy & Love of The Word --

Na trioblóidí

A Continuing Revolution

Doodlewash

Adventures in Watercolor Painting and Sketching, Watercolour Magazine, with Charlie O'Shields

"gohbyname" Go by nature

Systemic Practitioner @ Photo Enthusiast

Healthy Naturalist

Walks in your backyard, where ever you live.

George McNeill Photography

Photographers - Think Different

Atlas Tracer

Crossroads, exposures and travel's ideas!

S. K. Nicholas

A Journal for Damned Lovers

Mihran Kalaydjian's Official Blog

Trust your own instinct. Your mistakes might as well be your own, instead of someone else’s. Billy Wilder

Inexorable Spark

Discovering the Secrets of the Universe

Blase'

My heart, mind and soul...transcribed!

Orion Bright Star

" Love is the vibration of all Healing "

Fluidicthought

The enjoyment of Photography

Beyond the Precipice

Eva Blaskovic, Canadian Author and Educator. Website and Blog.

edwardwrightblog

Kenyan poet, African passion, Global view. _W_R_I_G_H_T_ POETRY. POETRY. POETRY.

Betcha Didn't Know!

Learn something new!

TOWER AND FLIGHTS

In The Beginning Man Tried Ascending To Heaven via The Tower Of Babel. Now He Tries To Elevate His Existence Using Hallucinogenic Drugs. And, Since The 20th Century, He Continually Voyages Into Outer Space Using Spacecrafts. Prayer Thru Christ Is The Only Way To Reach Heaven.

A Quiver Of Quotes

Quotes that set the mind aQuiver.

Reignite Twenties

Open your Mind and Reignite the Flames of Excitement & Discovery

Random stuffs

Just thinking...

Moosylicious

Here, There and Everywhere

JapanTrekker

Explore Japan!

a girl and her camera

just taking pictures whenever and wherever i want to

sanctuary5014

self discovery - an expedition through some life issues - and other random thoughts

WilliWash

A Magazine That Delves Into All Things LIFE.

Superduque

Mi patria es todo el mundo.

wHakAahUa

Do what you love and they'll love what you do

Sacred Touches

Life is a time of purpose and anointed blossoming...

Didi Oviatt

Author of suspense novels Search For Maylee (coming soon), Aggravated Momentum, The Stix, and New Age Lamians. As well as the short story collection Time Wasters and (co-author of) The Suspenseful Collection.

Αρέσει σε %d bloggers: